Tá lucht tacaíochta Donald Trump i Washington tar éis Coimisiún na Meán in Éirinn a roghnú le haghaidh ionsaithe sonracha mar chuid dá n-iarrachtaí chun tíortha Eorpacha a bhfuil réimis ‘liobrálacha’ acu a lagú.
Is ón gCoiste Breithiúnais i dTeach an Chomhdháil (Judiciary Committee in the House of Congress) i Washington a tháinig an t-ionsaí is déanaí, a mhaígh gur chuir an Coimisiún Eorpach brú ar chuideachtaí cumhachtacha meán sóisialta cosúil le Meta, X agus TikTok chun ‘cinsireacht a dhéanamh ar a n-ábhar’ roimh thoghcháin na hÉireann.
Tá roinnt éileamh dochreidte déanta ag an gcoiste faoi Choimisiún na Meán, gan fianaise mhionsonraithe a sholáthar chun tacú leo. Tá an coiste faoi rialú Poblachtánaigh choimeádacha agus tá cathaoirleach aige atá ina thacaí láidir le Trump.
Maíonn tuarascáil ón gcoiste fiú gur oibrigh Coimisiún na Meán le ‘seiceálaithe fíricí claonta (biased fact-checkers)’ agus eagraíochtaí neamhrialtasacha (NGOs) ‘den eite chlé’ roimh thoghchán ginearálta 2024 agus toghchán uachtaránachta 2025.
Le sin déanann an tuarascáil líomhain dochreidte eile, gan tacaíocht. Deir sé: ‘Tar éis deich mbliana de chiapadh an Choimisiúin Eorpaigh’ bhí a fhios ag na cuideachtaí ‘cad a bhí ag teastáil uathu – níos mó cinsireachta’.
Ba chóir a rá nár aimsíodh riamh go raibh Coimisiún na Meán claonta ag aon chúirt, comhlacht stáit, ná imscrúdú neamhspleách. Tháinig líomhaintí claonta roimhe seo ó ghrúpaí ar dheis atá lonnaithe in Éirinn.
D’éiligh na polaiteoirí Meiriceánacha gur oibrigh Coimisiún an AE ‘chun cinsireacht a dhéanamh ar fhíorfhaisnéis agus cainte polaitiúla’ ar thopaicí ar nós na paindéime, na himirce agus saincheisteanna trasinscne.
‘Tar éis deich mbliana, tá smacht leordhóthanach bunaithe ag an gCoimisiún Eorpach ar chaint dhomhanda ar líne chun tuairimí a bhagraíonn cumhacht an Choimisiúin Eorpaigh a chur faoi chois go cuimsitheach,’ a dhearbhaíonn an tuarascáil.
Dhiúltaigh an Coimisiún Eorpach do na héilimh chinsireachta mar ‘raiméis lom’ a bhí ‘go hiomlán gan bhunús’.
Mar sin féin, cad é Coiste Breithiúnais an Chomhdháil i Washington agus cé atá air?
Tá an coiste faoi smacht na bPoblachtánach, a bhfuil 25 suíochán acu i gcomparáid le 19 suíochán ag na Daonlathaigh. Tugann sé seo tromlach Poblachtánach don choiste go huathoibríoch agus cuireann sé Poblachtánaigh i ngach ról ceannaireachta tábhachtach, lena n-áirítear an chathaoirleacht.
Is Poblachtánaigh formhór chathaoirligh na bhfochoistí freisin agus áirítear leo Jim Jordan, Andy Biggs, Scott Fitzgerald, Darrell Issa, Tom McClintock, agus Chip Roy.
Is coimeádaigh aitheanta iad na polaiteoirí seo, agus ní bheadh aon ionadh ann go léiríonn treo idé-eolaíoch an choiste a dtuairimí. Ciallaíonn sé seo go bhfuil an coiste ag treorú ar dheis go héifeachtach.
Tá roinnt ball ceannródaíoch – go háirithe an Cathaoirleach Jim Jordan – ailínithe go poiblí le Donald Trump. Ina theannta sin, tá an coiste tar éis déileáil le cúrsaí maoirseachta a bhaineann le himscrúduithe a bhaineann le Trump, lena n-áirítear obair a raibh baint ag an gComhairleoir Speisialta Jack Smith leis. Léiríonn sé seo go bhfuil go leor ball tionchair ina dtacadóirí do Trump.
Deir tuarascáil an choiste go n-oibríonn gnólachtaí teicneolaíochta ar nós Meta, Google agus X faoi bheartas domhanda amháin de ghnáth, mar sin, deir sé go bhfuil Gníomh um Sheirbhísí Digiteacha (Digital Services Act, DSA) an AE, a rialaíonn cainte ar líne, ina chinsireacht ar na meáin shóisialta sna Stáit Aontaithe.
Maíonn sé freisin gur chuir an DSA isteach ar thoghcháin Eorpacha chun torthaí fabhracha don choimisiún a chinntiú.
‘Ó tháinig an DSA i bhfeidhm i 2023, tá brú curtha ag an gCoimisiún Eorpach ar ardáin ábhar a chinsireacht roimh thoghcháin náisiúnta sa tSlóvaic, san Ísiltír, sa Fhrainc, sa Mholdóiv, sa Rómáin, agus in Éirinn, chomh maith le toghcháin an AE i mí an Mheithimh 2024,’ a deir sé.
Níor cuireadh aon fhianaise mhionsonraithe faoi aon chur isteach san áireamh sa tuarascáil. Agus luadh ‘doiciméid neamhphoiblí’ chun tacú leis na héilimh.
Dúirt an tuarascáil go bhfuil Éire ‘tábhachtach go háirithe’ mar ‘go bhfuil ceanncheathrú Eorpach ag formhór na n-ardán teicneolaíochta móra i mBaile Átha Cliath’.
‘Ar an gcúis chéanna, tá rialtóir meán na hÉireann, Coimisiún na Meán, ar cheann de na cinn is cumhachtaí ar domhan,’ a dúirt sé.
Deir an tuarascáil gur phléigh an Coimisiún Eorpach agus Coimisiún na Meán le hardáin roimh olltoghchán 2024 agus toghchán Uachtaránachta na bliana seo caite, agus thug oifigigh Éireannacha faoi deara go ‘n-oibríonn siad go dlúth leis an gcoimisiún i bhforfheidhmiú an DSA’.
Deir an tuarascáil gur óstáil Coimisiún na Meán cruinniú de rialtóirí an choimisiúin coicís roimh thoghchán 2024.
Maíonn sé gur sheol Coimisiún na Meán liosta ceisteanna chuig na cuideachtaí meán sóisialta, lena n-áirítear roinnt ceisteanna faoi ‘chomhoibriú le heagraíochtaí neamhrialtasacha ar chlé agus seiceálaithe fíricí claonta’.
Tagraíonn sé freisin do na treoirlínte toghcháin ‘nach bhfuil chomh deonach sin’.
Agus deir sé: Tar éis deich mbliana de chiapadh an Choimisiúin Eorpaigh’ bhí a fhios ag na cuideachtaí ‘cad a bhí ag teastáil uathu – níos mó cinsireachta’.
Bunaíodh Coimisiún na Meán, rialtóir meán na hÉireann, i mí an Mhárta 2023 chun maoirseacht a dhéanamh ar chraoltóireacht, ar sheirbhísí físe ar éileamh (on-demand), agus ar ardáin ar líne. Áirítear ar a ról rialacha sábháilteachta ar líne a fhorfheidhmiú.
Níor aimsíodh riamh go raibh claontacht ann ag aon chúirt, comhlacht stáit, ná imscrúdú neamhspleách ach tá claontacht curtha ina leith ag grúpaí eile den eite dheis. Mhaígh The Burkean, grúpa polaitiúil den eite dheis atá lonnaithe i mBaile Átha Cliath, i mí Aibreáin 2025 gur léirigh Coimisiún na Meán claontacht pholaitiúil trí chomhurraíocht a dhéanamh ar imeacht le Ceardchumann Náisiúnta na nIriseoirí (NUJ).
Agus cháin Men’s Voices Ireland an Coimisiún um na Meáin mar nár aontaigh siad gur thug RTÉ am craolta éagórach d’eagraíochtaí ban i ndíospóireachtaí faoi fhoréigean baile.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
