Tá an tAire Airgeadais nua Simon Harris tar éis a cheapadh don phost is tábhachtaí sa Rialtas a chosaint, agus imní ar shaineolaithe eacnamaíocha nach bhfuil sé cáilithe.
Ag labhairt go heisiach (exclusively) leis an Irish Daily Mail, dúirt an Tánaiste: ‘Déarfainn leis na daoine sin, go cothrom agus go hoibiachtúil, nach raibh aire airgeadais riamh roimhe seo a d’fhóin mar Thaoiseach.
Dúirt an tUasal Harris freisin: ‘D’fhóin mé i roinnt ranna Rialtais agus, mar dhuine a bhí ina thaoiseach, ina cheannaire páirtí, agus anois ina Tánaiste, bhí mé páirteach i gcur le chéile roinnt mhaith buiséad.’
Tá gealltanas tugtha ag an Uasal Harris feabhas a chur ar thithíocht, cúram leanaí agus seirbhísí do dhaoine faoi mhíchumas agus ‘airgead a chur ar ais i bpócaí daoine’.
Mar sin féin, ní dócha go dtarlóidh ciorruithe ar cháin ioncaim sa chéad bhuiséad eile – agus ní raibh aon cheann sa bhuiséad deireanach, rud a chiallaíonn, cé go n-ardóidh praghsanna, go mbeidh níos lú airgid le híoc ag gnáththeaghlaigh.
Mhol an Tánaiste a réamhtheachtaí Paschal Donohoe mar ‘Prudent Pascal’ agus dúirt sé go mbeadh sé féin man ‘ Sensible Simon’. Mar sin féin, thug sé le fios go raibh cáineadh á dhéanamh aige ar pholasaí Donohoe trí athrú mór a dhearbhú.
Tá an Chomhairle Chomhairleach Bhuiséadach na hÉireann (Irish Fiscal Advisory Council, IFAC) ag iarraidh ar airí plean fioscach meántéarmach a thabhairt isteach agus cháin siad airí airgeadais as gan é sin a dhéanamh.
Anois tá an tUasal Harris tar éis a rá go ndéanfaidh sé é.
Chuaigh sé níos faide agus dúirt sé gur ‘cáineadh dlisteanach’ an cáineadh a rinne an IFAC faoi easpa plean meántéarmach.
An mhí seo caite dúirt siad go raibh an Rialtas ‘ag buiséadú amhail is nach mbeidh aon lá ann amárach’.
Dúirt sé go bhfuil sé ar intinn aige plean fioscach meántéarmach a fhoilsiú chun ‘an clár oibre eacnamaíoch intíre a thiomáint’ le linn a théarma oifige.
Tá an plean, atá ina éileamh fada ag an bh foras faire (watchdog) ar son caiteachais phoiblí, le seachadadh faoi dheireadh na bliana seo.
Dúirt an tUasal Harris leis an Irish Daily Mail: ‘Má bhíonn muid in ann é seo a chur i gcrích, agus é seo a chur i gcrích faoi dheireadh na bliana, ceapaim go dtabharfaidh sé cinnteacht.
‘Ach ní hamháin cinnteacht d’eacnamaithe – deimhneacht freisin i dtéarmaí sheachadadh an Chláir Rialtais. Mar, mar a dúirt muid le linn an fheachtais toghcháin, ba mhaith liom dul chun cinn a dhéanamh maidir le cúram leanaí.
‘Ba mhaith liom dul chun cinn a dhéanamh maidir le hiarracht a dhéanamh cabhrú le daoine níos mó dá gcuid airgid féin a choinneáil ina bpóca féin.
‘Ba mhaith liom cabhrú le seirbhísí míchumais a sheachadadh agus a fheabhsú, níos mó tithe a thógáil.
‘Chun sin go léir a dhéanamh, ní mór dúinn a chinntiú go bhfuil geilleagar againn atá bainistithe go maith.
‘Agus an rud a dhéanfadh plean meántéarmach ná a rá le ranna Rialtais: “Bhuel, seo an chuma atá ar an meántéarma. Tá deimhneacht agaibh anois. Lean ar aghaidh leis”,’ a dúirt an tUasal Harris.
Mar sin féin, beidh ar dhaoine fanacht sula bhfaighidh siad laghdú ar cháin ioncaim, is cosúil.
Is cosúil nach mbeidh aon laghdú ann an bhliain seo chugainn ach d’fhéadfaidís a bheith i mBuiséad 2028 i mí Dheireadh Fómhair 2027, an buiséad deireanach sula nglacann sé seilbh mar Thaoiseach, mí ina dhiaidh sin i mí na Samhna 2027.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
