Deir an tAire Jack Chambers go fhéadfadh laethanta na hathbhreithnithe breithiúnacha (judicial reviews) fada a chuir bac ar thionscadail bhonneagair atá géarghá leo a bheith thart go luath.
Tá plean nua, mar chuid den Bhille Bonneagair Chriticiúil atá dírithe ar bhrostú a dhéanamh ar thógáil agus ar chríochnú tionscadal atá ríthábhachtach d’fhorbairt na tíre, le cur faoi bhráid na Comh-Aireachta an tseachtain seo.
Dúirt an tAire Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe Chambers: ‘Go bunúsach, tá saincheisteanna nós imeachta (procedural) beaga á n-úsáid agus á n-armáil (weaponised) i go leor cásanna chun bac a chur ar leas an phobail.
‘Go hionraic, tá daoine ar fud na sochaí go hiomlán bréan agus feargach go bhfuil saincheisteanna nós imeachta áirithe ag dul isteach sna cúirteanna,’ arsa an tAire.
‘Táimid ag feiceáil fás ollmhór i n-athbhreithnithe breithiúnacha agus bhí os cionn 40% anuraidh, suas 30% i mbliana. Go bunúsach tá leasanna dílse (vested interests) cúnga ag cur bac ar bhonneagar tromchúiseach do gheilleagar na hÉireann, bíodh sé ina dhaoine ar mian leo a dteach féin a cheannach, daoine ag soláthar bonneagair uisce bhunúsaigh atá ríthábhachtach i bpobail, nó fostáisiúin leictreachais atá an BSL (ESB) ag iarraidh a chur chun cinn.
‘Níl na córais atá againn faoi láthair ag obair agus sin an fáth go bhfuil athchóiriú chomh tábhachtach leis an infheistíocht iomlán.’
Tagann tuairimí an Aire de réir mar a foghlaimíodh gur tharla breis is 250 athbhreithniú breithiúnach ó 2024 i leith agus 17 gcás in aghaidh na míosa á dtaisceadh ó thús 2025.
Cás a ndearna Teachta Dála Fhine Gael do Chorcaigh Thuaidh-Lár Colm Burke cur síos air inné mar chás a chuireann le costas méadaitheach tithíochta.
Tá athbhreithniú ar an Metrolink faoi thalamh tábhachtach go hAerfort Bhaile Átha Cliath dosheachanta anois tar éis freasúra ó ghrúpa i Raghnallach i ndeisceart Bhaile Átha Cliath – ceantar a bheidh ina phríomhthairbhí den líne.
Dúirt an tUasal Chambers: ‘Tá go leor conraitheoirí tógála ag tabhairt costais shuntasacha de bharr na moilleanna ó am an iarratais phleanála a thaisceadh, déileáil le hachomharc chuig an gCoimisiún Pleanála agus ansin fanacht le cinneadh na hArd-Chúirte agus ansin i gcásanna áirithe, inar achomharc ina dhiaidh sin, chuig an gCúirt Uachtarach.’
An tseachtain seo caite, nochtadh go bhfuil 20 cónaitheoir i gceantar Chearnóg Dartmouth i Raghallaigh chun athbhreithniú breithiúnach a lorg ar phleananna chun an líne Metrolink atá beartaithe a thógáil sa cheantar.
D’fhéadfadh an t-athbhreithniú an tionscadal a chur siar suas le ceithre bliana, rud a chuirfeadh costais bhreise leis an tionscadal a mheastar a bheith €10 bhilliún faoi láthair, méadú ar a mheastachán bunaidh €3 billiún.
Gan athbhreithniú breithiúnach, bhíothas ag súil go mbeadh na chéad traenacha ag rith faoi 2034. Mar sin féin, d’fhéadfaí an t-amlíne sin a bhrú siar níos gaire do 2040.
Dúirt an tAire Chambers go bhfuil an Rialtas chun a bheith dian orthu siúd a shocraíonn tionscadail a chur ar fionraí agus tá sé chun bearta nua a thabhairt isteach atá dírithe ar chinntí a bhrostú maidir le haon bhacainní tógála a thagann chun cinn.
‘Forbróidh [an Bille nua] cumhachtaí éigeandála a fhéachann le dul go dtí imeall an méid is féidir go dlíthiúil agus go bunreachtúil chun cearta a athchothromú i ngeilleagar na hÉireann.
‘Caithfimid spriocdhírithe a bheith againn i réimsí áirithe, agus nósanna imeachta a shimpliú i bhfad níos mó.
Agus sin an fáth go bhfuil córas ilroinnte próiseas agus maorlathas againn nuair a bhíonn saincheisteanna teicniúla beaga á n-armáil ag daoine áirithe chun bac a chur ar sheachadadh bonneagair.
Agus tá samplaí againn de sin le tionscadal draenála Mhórcheantar Bhaile Átha Cliath.
‘Go bunúsach níor cheart d’aon chomhlachas cónaitheoirí an leas poiblí agus an leas coiteann a shárú.
‘Dá mba amhlaidh a bhí, ní bheadh Ard na Croise ná an bonneagar atá ríthábhachtach d’fhás Stát na hÉireann sa todhchaí tógtha againn riamh,’ a dúirt an tAire Chambers.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
