Tá Seachtain na hEolaíochta ar ais agus i mbliana don chuimhneachán 30 bliain, beidh sé níos mó agus níos fiosraí ná riamh.
Ón 9-16 Samhain, tugtar cuireadh do gach duine in Éirinn iniúchadh a dhéanamh ar an eolaíocht taobh thiar den domhan ina mairimid – gach rud ón teicneolaíocht inár bpócaí go dtí an dúlra timpeall orainn.
Le téama 2025 ‘Inné, Inniu, Amárach,’ baineann ceiliúradh na bliana seo le hiontas a spreagadh do gach duine, is cuma cén aois nó cúlra atá agat.
Tá an ceiliúradh á thacú ag Taighde Éireann agus tá fás agus rath an imeachta á leanúint go dlúth ag an múinteoir bunscoile taithíoch Elaine Lavelle, a bhfuil gradaim STEM bainte amach aici le blianta fada agus a éascaíonn an clár Curious Minds.
Tá tionscnamh Curious Minds ag athrú an chaoi a múintear eolaíocht i seomraí ranga na hÉireann, rud a fhágann go bhfuil sé praiticiúil, cruthaitheach agus fíor-spreagúil do mhic léinn agus do mhúinteoirí araon. Tá sé mar aidhm aige spéis san eolaíocht, sa teicneolaíocht, san innealtóireacht agus sa mhatamaitic (STEM) a mhéadú i measc daltaí, múinteoirí agus phobal na scoile.
Mar a mhíníonn Elaine: ‘Soláthraíonn Curious Minds na huirlisí go léir a theastaíonn uathu do mhúinteoirí chun eolaíocht, teicneolaíocht, innealtóireacht agus matamaitic a mhúineadh trí ghníomhaíochtaí spraíúla, praiticiúla, fiosrúcháin-bhunaithe.
‘Spreagann sé fiosracht agus sceitimíní i leanaí, agus déanann sé STEM inrochtana do gach foghlaimeoir, ní hamháin na daltaí atá ‘go maith go nádúrtha’ sa mhatamaitic nó san eolaíocht.
Le breis agus 20 bliain, tá scoileanna ar fud na hÉireann ag glacadh leis an gclár, a thacaíonn le hoideoirí trí cheardlanna forbartha gairmiúla leanúnaí (CDP), acmhainní ar líne, agus naisc leis an saol réadúil.
‘Ceann de na gnéithe iontacha de Curious Minds ná na ceardlanna múinteoirí,’ a deir Elaine. ‘Téann éascaitheoirí amach chuig scoileanna agus déanann siad gníomhaíochtaí éagsúla le múinteoirí ar an mbealach fiosrúcháin-bhunaithe, praiticiúil, spraíúil sin, ionas go bhfaigheann múinteoirí taithí ar an bhfoghlaim iad féin.’
Réimse iontach eile is ea an banc acmhainní ar líne, a sholáthraíonn na céadta gníomhaíochtaí atá réidh don seomra ranga agus atá deartha chun STEM a dhéanamh inrochtana agus tarraingteach.
‘Is iontach an rud faoi acmhainní Curious Minds nach bhfuil aon trealamh speisialaithe ag teastáil uathu i ndáiríre,’ a deir Elaine. ‘De ghnáth is iad na rudaí atá agat sa bhaile nó atá suite thart timpeall ort, earraí laethúla is féidir leat a úsáid chun gníomhaíochtaí eolaíochta a dhéanamh.’
Leagann an clár béim freisin ar éachtaí na scoileanna leis na Gradaim Curious Minds, ag tabhairt aitheantais atá tuillte go maith dóibh siúd a dhéanann foghlaim STEM mar chuid de shaol laethúil na scoile.
Agus do scoileanna atá ag iarraidh níos mó eolaíochta a sholáthar, is bealach isteach san iniúchadh é líonra Discovery Centres.
Ó thurgnaimh bhríomhara sa chistin go taispeántais iontacha faoi stiúir eolaithe, déanann Curious Minds rud éigin inláimhsithe, lúcháireach agus cuimsitheach den eolaíocht.
Mar a deir Elaine: ‘Is é an rud iontach faoi Curious Minds ná go bhfuil sé faoi fhiosracht; baineann sé le hiniúchadh a dhéanamh ar an domhan mórthimpeall ort.’
Deir Elaine go dtugann Seachtain na hEolaíochta an leibhéal céanna díograise do STEM do gach duine, ní hamháin do na daltaí bunscoile a mbíonn Curious Minds ag plé leo.
Le réimse leathan imeachtaí ar siúl i bpobail ar fud na tíre, deir Elaine gur féidir le gach duine rud éigin nua a fhoghlaim agus le go leor imeachtaí atá dírithe ar theaghlaigh, ba chóir do thuismitheoirí a bheith ullamh le haghaidh níos mó ‘cén fátha’ óna bpáistí.
Le haghaidh liosta iomlán imeachtaí agus gníomhaíochtaí ar fud na nÉireann, tabhair cuairt ar Sheachtain na hEolaíochta 2025.
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
