Tá Jared Kushner, mac céile (son-in-law) le hUachtarán na Stáit Aontaithe Donald Trump, tagtha ar ais i gcroílár na ndíospóireachtaí taidhleoireachta mar dhuine lárnach sa chomhaontú sos cogaidh i nGaza.
Cé gur scaoileadh giall agus gur stopadh an troid shealadach, tá fórsaí Iosraelacha fós ag ionsaí agus ag marú Palaistíneacha, agus tá siad ag diúltú bia nó cabhair a ligean isteach i nGaza, áit a bhfuil teaghlaigh ag fulaingt ó ghorta.
Tá imní mhór curtha in iúl ag na Palaistínigh agus ag lucht cosanta cearta daonna faoi ról Kushner agus tacaíocht leanúnach SAM d’Iosrael.
Bhí Kushner páirteach roimhe seo sna Comhaontuithe Abraham i 2020, agus anois tá sé ag obair le Steve Witkoff, ionadaí Trump don Mheánoirthear, ar phlean síochána 20 phointe. Áirítear sa phlean seo céimnithe imeacht Iosrael as Gaza agus bunú comhlachta rialaithe eatramhaigh.
Ach deir lucht cáinte nach bhfuil aon tagairt shuntasach ann do neamhspleáchas na Palaistíne ná do na blianta fada d’fhoréigean agus d’fhorghabháil.
Ó tháinig an sos cogaidh i bhfeidhm ar an 10 Dheireadh Fómhair, tá Iosrael tar éis buamáil aer a dhéanamh ar Gaza arís agus arís eile, rud a mharaigh scórtha Palaistíneach, mná agus páistí san áireamh.
Deir Iosrael gur freagra a bhí sna hionsaithe ar ionsaithe ar a trúpaí, ach séanann Hamas aon bhaint leis agus deir siad gur leithscéalta bréagacha atá á n-úsáid ag Iosrael chun an cogadh a atosú.
Deir oifigigh Phalaistíneacha gur sáraíodh an sos cogaidh os cionn 80 uair, agus gur maraíodh beagnach 100 duine, le céadta eile gortaithe. Tá seachadadh cabhrach stoptha, agus tá ospidéil faoi bhrú.
Deimhníonn Gníomhaireacht Cosanta Sibhialta Gaza gur díríodh ar bhonneagar sibhialta, lena n-áirítear ionaid meán agus campaí dídeanaithe.
Tá fearg idirnáisiúnta ann freisin faoin chaoi a ndearnadh cóir le príosúnaigh Phalaistíneacha a scaoileadh faoin gcomhaontú.
D’fhill go leor acu le comharthaí soiléire céasta, agus seoladh os cionn 100 corp ar ais go Gaza le comharthaí dúnmharaithe, dóite, géaga in easnamh, agus comharthaí gur cuireadh chun báis iad agus iad faoi cheangal.
D’inis daoine a tháinig slán faoi bhualadh, ocras agus foréigean gnéis i bpríosúin Iosraelacha.
Tá ról Kushner sa phróiseas síochána níos casta fós mar gheall ar a leasanna gnó.
Fuair a chomhlacht príobháideach, Affinity Partners, na billiúin dollar ón Araib Sáidí, Catar agus AEA.
Deir lucht cáinte go gcruthaíonn na naisc airgeadais sin coimhlint leasa agus go gcuireann siad amhras ar a neodracht.
Tá an plean síochána féin cáinte mar go dtugann sé tús áite d’fhorbairt eacnamaíoch seachas cearta polaitiúla.
Bhí dréachtaí luatha ag moladh Gaza a iompú ina lárionad só ar an gcósta, le tagairtí do ‘Elon Musk Smart Manufacturing Zone.’
Cé gur laghdaíodh na moltaí sin, níl gealltanas soiléir sa phlean deiridh do neamhspleáchas Palaistíneacha.
Tugann grúpaí cearta daonna agus breathnóirí idirnáisiúnta rabhadh go bhféadfadh cur chuige Kushner smacht Iosrael a dhaingniú agus Guthanna na Palaistíne a chur ar leataobh.
Tá easpa ionadaíochta Phalaistíneach sna cainteanna agus moltaí do rialtas eatramhach doiléir ag cur leis an mímhuinín.
Agus Kushner fós in Iosrael ag maoirsiú cur i bhfeidhm an phlean, tá faitíos ar go leor Palaistíneach nach bhfuil sa sos cogaidh ach sos gearr i stair fhada d’fhorghabháil, d’fhulaingt agus d’easpa ceart.
Le tacaíocht leanúnach ó na SAM d’Iosrael agus gan aon chosán soiléir go stát Palaistíneach, tá todhchaí na bpobal Palaistíneach fós faoi scáil.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
