Tá tithe á ndíol anois ar mheánphraghas €30,000 níos airde ná mar a iarrtar orthu, de réir figiúirí nua.
Tá réadmhaoin ag dul ‘díol-chomhaontaithe (sale agreed)’ laistigh de mhí amháin anois – níos mó ná dhá uair níos tapúla ná an meán roimhe seo, a bhí thart ar dhá nó trí mhí.
Dúirt Davey Kennedy-Whelan, eacnamaí leis an mBanc Ceannais na hÉireann, go bhfuil iomaíocht ghéar i measc ceannaitheoirí tí ag brú praghsanna suas 8% thar an méid a iarrtar.
‘Bhí an difríocht idir praghas iarrtha agus praghas díolta 8% ar an meán i mí Meán Fómhair – sin thart ar €30,000.
‘Tá beagnach 20% na ndíolachán ag dul 20% nó níos mó os cionn an phraghais iarrtha,’ a dúirt sé.
Dúirt sé go léiríonn sé seo iomaíocht mhór ach freisin mífheidhmiú sa mhargadh tithíochta.
‘I go leor cásanna, níl an praghas iarrtha ag léiriú acmhainneach ceannaitheoirí,’ a dúirt sé.
I gcomparáid leis sin, dúirt sé go mbíonn praghsanna díolta sa Ríocht Aontaithe de ghnáth beagán faoi bhun an phraghais iarrtha, agus go bhfuil tuiscint níos fearr sa mhargadh ansin.
Cé go bhfuil éileamh láidir ó cheannaitheoirí den chéad uair fós ann, tá úinéirí reatha an-chúramach faoi dhíol, mar go bhfuil eagla orthu nach mbeidh siad in ann teach eile a cheannach.
Ar an taobh dearfach, críochnaíodh díolacháin 32,700 teach sa 12 mí go Meitheamh – an figiúr is airde ó ré an Tíogair Cheiltigh.
I mBaile Átha Cliath amháin, bhí 22,700 aonad á dtógáil sna chéad trí mhí den bhliain – méadú 27%.
Dúirt Kennedy-Whelan gur tháinig laghdú 0.4% ar phraghsanna iarrtha ar MyHome.ie i dtús 2025, rud a tharlaíonn go minic i rith an tsamhraidh. Tá ráta bliantúil an bhoilscithe ag moilliú go 5.7%.
Dúirt sé go raibh an meán praghas díolta i mí Aibreáin, Bealtaine agus Meitheamh, €426,000 – ocht n-uaire an meánioncam bliantúil (€53,000). Is é seo an leibhéal is ísle d’inacmhainneacht ó 2009.
‘Ar ndóigh, tá éagsúlacht sna praghsanna. Bhí an meán díolachán níos ísle – thart ar €380,000. Agus cuimsíonn meánioncam oibrithe páirtaimseartha agus lánaimseartha,’ a dúirt sé.
Dúirt sé go bhfuil sé fós níos ciallmhaire teach a cheannach ná cíos a íoc.
Tá an cíos náisiúnta meánach €1,700 sa mhí, rud a chiallaíonn go bhfuil toradh ar infheistíocht níos mó ná 5% i bhformhór na gcontaetha – níos airde ná rátaí úis morgáiste (3%–4%).
Ag deireadh Mheán Fómhair, bhí 13,000 teach ar díol ar MyHome.ie – mar an gcéanna leis an mbliain roimhe, ach i bhfad faoi bhun na leibhéal roimh Covid (thart ar 20,000).
‘Tá an margadh ag gluaiseacht níos tapúla anois,’ a dúirt sé. ‘Tógann sé thart ar mhí amháin anois go mbíonn teach ‘díol-chomhaontaithe’. Mar sin, d’fhéadfadh sé go bhfuil an stoc atá ar fáil ag am ar bith ag tabhairt pictiúr mícheart.’
Tá díolacháin réadmhaoine tar éis fás 1.3% go dtí seo i 2025, tar éis titim 3% i 2024. Tá an margadh fós lag, go háirithe i measc úinéirí reatha.
Bhí beagnach 27,000 morgáiste á fháil ag ceannaitheoirí den chéad uair sa bhliain go Meitheamh 2025 – an figiúr is airde ó 2008.
‘Tá úinéirí reatha ag staonadh ó dhíol, mar tá eagla orthu nach mbeidh teach eile ar fáil dóibh,’ a dúirt Kennedy-Whelan.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
