Tá an Fhrainc i lár cruachás polaitiúla tar éis do Phríomh-Aire Sébastien Lecornu agus a chomh-aireacht éirí as go tobann, níos lú ná lá tar éis dóibh a bheith ceaptha.
Cuireann a imeacht leis an ngéarchéim atá ag cur brú ar Uachtarán Emmanuel Macron, atá anois ag iarraidh slí chun tír scoilte a rialú agus buiséad nua a chur tríd.
Dúirt Lecornu, a bhí ina chomhghuaillí dlúth le Emmanuel Macron, gur chuir polaitíocht scoilte na Fraince iallach air éirí as.
Níor éirigh le páirtithe sa Tionól Náisiúnta teacht ar chomhaontú maidir le buiséad a bhí riachtanach chun dul i ngleic le fiachas agus easnamh na tíre.
D’iarr Macron ar Lecornu fanacht mar Phríomh-Aire sealadach agus labhairt le ceannairí páirtí roimh an gCéadaoin chun plean do ‘chobhsaíocht agus gníomh’ a chur le chéile.
Agus anois tá Macron ag rá go roghnóidh sé príomh-aire eile. Ach an ndéanfaidh sé seo aon difríocht mura bhfaighidh roinnt páirtithe sa Tionól aon chineál aontachta?
Is féidir leis príomh-aire nua a cheapadh, ach beidh an fhadhb chéanna ann — Tionól scoilte idir an chlé, an lár-dheas, agus an taobh dheas.
Níl tromlach ag aon ghrúpa, rud a fhágann go bhfuil sé deacair dlíthe a chur tríd.
Cé go bhfuil cumhacht láidir ag an uachtarán de réir traidisiúin, teastaíonn ó Emmanuel Macron duine a mbeidh tacaíocht leordhóthanach aige sa Tionól chun buiséad 2026 a chur tríd.
Tá triúr príomh-airí tar éis titim as oifig i níos lú ná bliain.
Is é straitéis Emmanuel Macron figiúirí lár-dheis a roghnú chun a athchóirithe a chosaint. Mar sin féin, tá tacaíocht an phobail caillte ag a straitéis.
Tá páirtithe an fhreasúra ag éileamh go dtabharfaí deis dóibh anois.
Deir ceannairí sóisialacha gur chóir do pháirtithe ón taobh clé an chéad rialtas eile a chur le chéile.
‘Caithfear daonlathas a urramú,’ arsa Pierre Jouvet, ag moladh go dtiocfadh rialtas ón gclé agus na Glasaigh i gceannas.
Deir roinnt páirtithe nach leor príomh-aire a athrú. Tá siad ag iarraidh toghcháin nua ach tá comhrialtas lárnach Macron, a bhfuiltear ag súil go gcaillfidh sé suíocháin, i gcoinne na smaointe sin, ar ndóigh.
Bheadh Fís Náisiúnta ón taobh deas agus An Fhrainc Dochbhuailte (Unbowed) ón taobh clé sásta le vóta luath.
Léirigh pobalbhreith IFOP le déanaí go bhféadfadh an taobh deas thart ar thrian de na vótaí a fháil sa chéad bhabhta de thoghchán tobann, an taobh clé thart ar 25%, an lár 15%, agus na coimeádaigh 13%.
Ach tá córas dhá bhabhta na Fraince casta agus deacair suíocháin deiridh a thuar.
Tá roinnt daoine ar an taobh clé ag iarraidh go n-éireodh Emmanuel Macron féin as.
Deir siad go bhfuil a chreidiúnacht caillte aige agus nach féidir ach le huachtarán nua an tír a aontú. Ba é Charles de Gaulle an t-aon uachtarán a d’éirigh as i lár a théarma, sa bhliain 1969.
Tá tacaíocht an phobail do Macron tite go thart ar 22%, ach tá sé dearbhaithe aige go gcríochnóidh sé a dhara téarma, a mhairfidh go dtí 2027.
Cibé rud a tharlóidh go polaitiúil, tá gá fós le buiséad nua sa Fhrainc.
Mura féidir leis an Tionól ceann a chur tríd go luath, d’fhéadfadh an rialtas bearta sealadacha a úsáid — cánacha a reo, oibrithe poiblí a íoc, agus iasachtaí a thógáil chun costais riachtanacha a chlúdach.
Gan cobhsaíocht pholaitiúil, d’fhéadfadh infheisteoirí agus gnólachtaí muinín a chailleadh, rud a d’fhéadfadh géarchéim airgeadais agus polaitiúil na Fraince a dhéanamh níos measa.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
