Ag fás aníos, bhí a fhios ag Doireann Ní Ghlacáin i gcónaí go raibh saol a clainne difriúil ó shaol daoine eile, agus nach raibh sé coitianta Gaeilge a labhairt sa bhaile sna 1990idí.
Cé go raibh náire uirthi tráth, tá Doireann anois tar éis na scéil a chur bunoscionn agus í go hiomlán sáite i gcultúr agus oidhreacht na hÉireann.
Le sliocht ceolmhar agus cruthaitheach ina diaidh, tá gairm bheatha tógtha aici trí mheán na Gaeilge.
Idir podchraoladh Gaeilge a chruthú lena cairde is gaire agus ag obair le daoine móra sna meáin, shuigh Doireann síos chun a scéal a roinnt.
I dteach lán le ceol traidisiúnta, thosaigh Doireann ag seinm an fhidil nuair nach raibh sí ach dhá bhliain d’aois — bronntanas óna deirfiúr nuabheirthe, Siún.
Múin a hathair di féin agus dá deirfiúr conas é a sheinm, agus tá Doireann fós ag coinneáil leis an traidisiún.
‘Deirim i gcónaí gur mhair mé i mo shaol beag féin — fidil agus béaloideas.’
Ó theaghlach lán Ghaelach, mhothaigh Doireann go dtugann ceol agus teanga na hÉireann léi chuig áiteanna nach féidir le haon rud eile dul i gcomparáid leo.
Chríochnaigh sí céim mháistreachta agus dochtúireacht sa traidisiún béil, agus dúirt sí go mothaíonn sí nach bhfuil sí ar an domhan ábhartha ar chor ar bith nuair atá sí sáite ann.
Maidir le ceol, dúirt sí gurb é an áit shona atá aici.
‘Níl mé go maith ag labhairt faoi rudaí, ach má tá mé ag dul trí rud éigin — briseadh croí nó rud eile — bainim úsáid as na hamhráin seo mar chineál ealaíne leighis.’
Cé go raibh náire uirthi mar pháiste nuair a labhraíodh a máthair Gaeilge léi taobh amuigh den teach, dúirt sí go bhfuil an grá atá aici don teanga tagtha níos déanaí ina saol.
‘Bhí mé i gcónaí sáite sa saol sin, ach ní hamháin le déanaí gur féidir liom a rá go bhfuil bród orm as.
‘Mar pháiste, bhí dearcadh diúltach againn i leith na Gaeilge.
‘Is ag aois 19 nó 20 a thosaigh mé ag glacadh leis an chuid sin díom féin agus ag rá: ‘seo mo láidreacht mhór’, cé gur rud é a bhí náire orm mar pháiste.’
Le sin mar bhunchloch, tháinig sí le chéile le Louise Cantillon agus Síomha Ní Ruairc chun an podchraoladh How to Gael a chruthú — podchraoladh Gaeilge faoi chairdeas agus mná, a bhfuil sé mar aidhm aige an teanga a dhéanamh níos inrochtana do dhaoine.
Tháinig an smaoineamh ó oíche amháin amach, nuair a mhothaigh na mná go raibh siad curtha i gcoinne a chéile sa spás meán.
Tá an podchraoladh ag mealladh na mílte éisteoirí gach mí agus ag spreagadh daoine chun a dteanga agus a n-oidhreacht a ghlacadh chucu féin.
Cé go bhfuil clú agus cáil bainte amach aici trína grá don Ghaeilge, admhaíonn Doireann go mbíonn iontas uirthi fós faoin méid atá déanta ag an teanga di.
Ag cuimhneamh ar an uair a bhuail sí le Paul Mescal ag an chéad taispeántas de Gladiator, dúirt sí: ‘Bhí mé ag smaoineamh — bain amach as seo mé! Ní féidir liom a bheith sa spás céanna leis, tá mé chomh tógtha leis.’ Nach bhfuilimid go léir, a Dhoireann!
Ag críochnú an chomhrá ar nóta ard, d’fhág sí linn an seanfhocal is ansa léi: ‘Beir bua ar na daoine atá i do choinne’ — rud a dúirt a seanmháthair i gcónaí, agus dar léi gur mana maith saoil é.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
