Tá fréamhacha miotaseolaíochta, teangeolaíochta agus stairiúla ag baint le hainm na cathrach Gaillimh.
Tá an t-ainm seo fite fuaite le scéalta béaloidis agus le forbairt stairiúil na háite, ach tá tábhacht chultúrtha ar leith ag baint leis freisin.
De réir finscéil áitiúil, bádh cailín darb ainm Gaillimh, iníon le Breasail, sa sruth a ritheann tríd an gceantar.
Tugadh Abhainn na Gaillimhe (Corrib River i mBéarla) ar an abhainn ina dhiaidh sin, agus d’fhorbair an baile timpeall uirthi.
Is óna hainm a tháinig ainm na háite.
Cé gur scéal miotaseolaíoch é seo, tá sé fós lárnach i bhféiniúlacht na cathrach agus i mbéaloideas na háite, rud a léiríonn an chaoi a bhfuil an stair agus an cultúr fite fuaite lena chéile.
Ó thaobh teangeolaíochta de, ceaptar go dtagann Gaillimh ón bhfocal gall, (‘stranger’ nó ‘foreigner’).
Tá baint ag an míniú seo le stair na cathrach mar chalafort trádála.
Sa Mheánaois, d’éirigh Gaillimh ina mol trádála idirnáisiúnta, go háirithe le tíortha mar an Spáinn.
Bhí smacht ag na Treibheanna Móra ar an gcathair – siad sin 14 teaghlach de shliocht Angla-Normannach. Dá réir sin, d’fhéadfadh an t-ainm tagairt a dhéanamh do na coimhthígh a lonnaigh ann, nó do nádúr ilchultúrtha na cathrach ag an am.
Ach ní hamháin gur logainm í Gaillimh – is siombail í den fhéiniúlacht Ghaelach agus den chruthaitheacht.
Tá an chathair ina croílár don Ghaeilge, don cheol traidisiúnta, don litríocht agus don ealaín chomhaimseartha.
Leis an Ghaeltacht i gConamara in aice láimhe, tá Gaillimh ina nasc idir an saol uirbeach agus an cultúr dúchasach.
Tá féilte móra ar nós Oireachtas na Samhna, Féile Ealaíon na Gaillimhe, agus Féile Idirnáisiúnta Scannán na Gaillimhe ag cur le cáil na cathrach mar lárionad cultúrtha.
Athraíodh an t-ainm go ‘Galway’ sa Bhéarla, leagan fuaimnithe den Ghaeilge.
Bhí sé seo coitianta nuair a bhí rialtas na Breataine i gceannas ar an tír, nuair a athraíodh go leor logainmneacha chun freastal ar fhuaimniú Béarla.
Sa lá atá inniu ann, tá Gaillimh ina siombail de mheascán cultúrtha – áit a bhfuil an stair, an teanga agus an chruthaitheacht beo beathach fós.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
