Ag caint faoi RPZanna, dúirt an Taoiseach Micheál Martin le Teachtaí Dála Fhianna Fáil gur cheart go mbeidís réidh le haghaidh ‘cinntí nach dtaitneofar’ ar thithíocht.
Thug an tUasal Martin an teachtaireacht ag cruinniú príobháideach dá pháirtí parlaiminte, cúpla lá sular thug sé agallaimh leis na meáin le fios go bhféadfadh Criosanna Brú Cíosa (rent pressure zones, RPZanna) a bheith imithe faoi dheireadh na bliana seo.
Choinnigh na rialuithe cíosa costais chíosa síos i gceantair áirithe mar gheall ar líon na dteaghlach in Éirinn nach bhfuil sé d’acmhainn acu cíos a íoc nó teacht a fháil.
Bhí an easpa tithíochta agus an costas a bhain le teach a fháil – go háirithe do dhaoine óga – ar cheann de na ceisteanna a chuir fearg ar dhaoine roimh an olltoghchán deiridh.
Anois, tá sé tugtha le fios ag an Uasal Martin go ndéanfar athbhreithniú ar na RPZanna – a chuireann teorainn ar chíosanna i réimsí áirithe – agus go n-athrófar iad ar mhaithe le cuideachtaí tiarnaí talún.
De réir tuairisce san Irish Daily Mail, Dé Máirt, dúirt roinnt Teachtaí Dála agus seanadóirí de chuid Fhianna Fáil go raibh an tuiscint shoiléir acu go bhfuil fadhb shuntasach maidir le tithíocht a mhaoiniú ar an scála a theastaíonn chun an ghéarchéim a réiteach.
‘Tá sé soiléir go bhfuil fadhb ann maidir le hinfheistíocht institiúideach agus is léir freisin go bhfuil Micheál ag iarraidh aghaidh a thabhairt ar sin go neamhbhalbh,’ a dúirt foinse páirtí amháin.
Deir an tUasal Martin go bhfuil ‘iontas’ air faoin bhfreagra a thug sé faoi athbhreithniú ar na rialuithe cíosa.
Dúirt sé: ‘Níor úsáid mé an frása “deireadh” riamh ag caint faoin ábhar sin… Ba é an rud a dúirt muid ná go scrúdóimis tuarascáil an Choimisiúin Tithíochta agus an chuid ar an margadh cíosa.’
Chuir ionadaithe na dtiarnaí talún fáilte roimh a chuid tuairimí, áfach, agus is deacair a fheiceáil cad eile atá i gceist aige má tá sé ag caint faoi thiarnaí talún a spreagadh chun tuilleadh tithe a chur ar fáil ar cíos.
Dúirt Mary Conway, cathaoirleach Chumann Úinéirí Réadmhaoine na hÉireann (Irish Property Owners Association, IPOA) go bhfuil sí ‘thar a bheith sásta a fheiceáil gur aithin an Taoiseach nár oibrigh RPZanna’.
Chomh maith leis sin, tháinig méadú 4.2% ar scaireanna in Ires Reit, an comhlacht príobháideach tiarnaí talún cónaithe is mó sa Stát, i ndiaidh a ráiteas.
Fuarthas amach in anailís a rinne an Roinn Airgeadais anuraidh go bhfuil infheisteoirí institiúideacha ag iarraidh RPZanna a ísliú ó mhargadh na hÉireann.
Fuarthas amach sa tuarascáil go bhfuil gá le €20 billiún in aghaidh na bliana chun 50,000 teach a thógáil gach bliain, agus €16 billiún de seo ag teacht ó infheisteoirí institiúideacha a dúirt leis an Rialtas fáil réidh le RPZanna.
Mar sin féin, le cíosanna níos airde beidh cás uafásach níos measa fós do theaghlaigh a bhfuil a dtithe ar cíos acu.
Tugadh isteach rialuithe cíosa i 2016 agus, ar dtús, bhí teorainn 4% ar arduithe cíosa bliantúla, ach laghdaíodh é seo go 2% níos déanaí, ag teacht le boilsciú (inflation).
Mar sin, cé go raibh RPZanna ina smacht ar chíos, chiallaigh siad nach gcaillfeadh tiarnaí talún airgead.
Mhéadaigh meánchíosanna breis agus 85% sna 12 bhliain go dtí 2022, an tríú hardú is airde san AE.
Sa bhliain go dtí mí na Bealtaine anuraidh, d’ardaigh cíosanna 5.9% do thionóntaí reatha agus 9.1% do thionóntaí nua.
Tá na rialuithe cíosa le dul in éag an 31 Nollaig i mbliana.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
