Tá barántais ghabhála (arrest warrant) eisithe ag an gCúirt Choiriúil Idirnáisiúnta (International Criminal Court) do phríomh-aire Iosrael Benjamin Netanyahu ar chúisimh as coireanna cogaidh a bhaineann le hionsaithe ar Gaza.
Mar thoradh ar an gcinneadh tá deighilt i dtíortha an iarthair le formhór na ndaonlathais Eorpacha ag tacú leis an gcúirt.
Mar sin féin, tá an chúirt idirnáisiúnta cáinte ag tíortha eile lena n-áirítear na Stáit Aontaithe, an Ungáir (Hungary) agus an Ostair (Austria).
Eisíodh barántais ghabhála freisin i gcoinne iar-aire cosanta Iosrael Yoav Gallant agus ceannaire Hamas, Mohammed Deif.
Ina gcinneadh, dúirt breithiúna na cúirte go raibh forais réasúnacha (reasonable grounds) ann chun a chreidiúint go raibh an tUasal Netanyahu agus an tUasal Gallant freagrach go coiriúil as gníomhartha lena n-áirítear dúnmharú, géarleanúint agus ocras mar arm cogaidh.
Dúirt siad go bhféadfadh go raibh ‘ionsaí forleathan ar phobal sibhialta Gaza’ i gceist.
Dúirt na breithiúna go raibh forais réasúnacha ann freisin chun a chreidiúint gur chruthaigh an t-imshuí (blockade) ar Gaza agus an easpa bia, uisce, leictreachais, breosla agus soláthairtí leighis ‘coinníollacha maireachtála arbh fhéidir leo cuid den daonra sibhialtach in Gaza a scrios’.
Mar thoradh air seo fuair sibhialtaigh, lena n-áirítear leanaí, bás ‘de bharr míchothaithe agus díhiodráitithe’.
D’iarr ionchúisitheoir na Cúirte Coiriúla Idirnáisiúnta Karim Khan ar na tíortha a shínigh prionsabail idirnáisiúnta ceartais na cúirte cloí leo.
Eisíodh na barántais le haghaidh cúisimh as coireanna cogaidh agus coireanna in aghaidh na daonnachta i gcoimhlint Gaza.
Dúirt príomhfheidhmeannach bheartas eachtrach an AE, Josep Borrell, nach cinneadh polaitiúil é an cinneadh ach go ndearna cúirt é agus gur cheart, dá bhrí sin, meas a léiriú agus é a chur i bhfeidhm.
Luaigh an Taoiseach Simon Harris dearbhú na cúirte go bhfuil ‘forais réasúnacha ann chun a chreidiúint go bhfuil freagracht choiriúil ar an Uasal Netanyahu agus ar an Uasal Gallant as coireanna a rinneadh sa chogadh in Gaza’.
Ina measc seo tá ‘coir chogaidh an ocrais mar mhodh cogaíochta, agus na coireanna in aghaidh na daonnachta mar gheall ar dhúnmharú, géarleanúint agus gníomhartha mídhaonnacha eile’.
Dúirt sé: ‘Ní fhéadfadh na cúisimh seo a bheith níos tromchúisí.
‘Tá meas ag Éirinn ar ról na Cúirte Coiriúla Idirnáisiúnta.
‘Ní mór d’aon duine atá in ann cabhrú leis a chuid oibre ríthábhachtach a chur i gcrích é sin a dhéanamh go práinneach anois.’
Dúirt tíortha Eorpacha eile go mbeadh meas acu ar an gcúirt i ndiaidh cáineadh uathu siúd a thacaigh le hIosrael.
Dúirt an Iodáil agus an Ísiltír go ngabhfaidís aon duine de na fir a ainmníodh sa bharántas dá mbeidís ar a gcríoch.
Dúirt rialtas na Stát Aontaithe gur dhiúltaigh siad do chinneadh na cúirte barántais ghabhála a eisiúint d’oifigigh shinsearacha Iosrael.
Cháin na Stáit Aontaithe an chúirt roimhe seo mar gheall ar a rialuithe ar Iosrael ach ní mar gheall ar a rialuithe ar an Rúis.
Chuir Washington fáilte roimh bharántas coireanna cogaidh na cúirte i gcoinne Vladimir Putin agus oifigigh Rúiseacha eile as ionsaithe ar an Úcráin.
I gCeanada, dúirt an Príomh-aire Justin Trudeau: ‘Tá sé fíorthábhachtach go gcloífeadh gach duine leis an dlí idirnáisiúnta.’ Dúirt sé go gcloífeadh a thír le rialuithe na gcúirteanna idirnáisiúnta.
Dúirt Aireacht Gnóthaí Eachtracha na Fraince go bhfuil siad ‘ag teacht le reachtanna na cúirte’.
Mar sin féin, ní dúirt príomh-aire na Breataine Keir Starmer an seasfadh an Bhreatain leis na barántais.
Dúirt Aire Gnóthaí Eachtracha na hIorua (Norway) Espen Barth Eide: ‘Tá muinín agam go rachaidh an chúirt ar aghaidh leis an gcás bunaithe ar na caighdeáin trialach córa is airde.’
Dúirt Oifig Chónaidhme Dlí agus Cirt na hEilvéise (Swizerland) go ngabhfadh siad an tUasal Netanyahu, an tUasal Gallant nó an tUasal Masri dá rachadh siad isteach san Eilvéis.
Mar sin féin, dúirt Aire Gnóthaí Eachtracha na hOstaire Alexander Schallenberg go raibh an barántas dothuigthe agus doiléir.
Agus cáineadh rialtas na hUngáire an chúirt freisin.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
