

Faigheann daoine amach go tobann, agus iad ar aois 44 bliana agus ar aois 60 bliain, nach féidir leo caife ná alcól a fhulaingt mar a bhíodh.
Agus tá cúis leis sin, de réir staidéar nua atá á thuairisciú ag CNN.
Tá eolaithe tar éis a fháil amach nach mbíonn daoine ag dul in aois daoine de réir a chéile, ach i dhá phléasc – ar dtús ag 44 bliain d’aois, agus ansin arís ag 60 bliain.

I staidéar a foilsíodh san iris Nature Aging, lean eolaithe in Ollscoil Stanford agus Ollscoil Teicneolaíochta Nanyang i Singeapór 108 rannpháirtí thar roinnt blianta.
Bhí siad ag iarraidh breathnú ar athruithe aosaithe inár móilíní (molecules).
Fuair na heolaithe amach nach dtarlaíonn aosú (aging) daonna ar bhealach líneach (línéar) de réir a chéile.
Ina ionad sin, léirigh formhór na móilíní ((molecules) a ndearna siad staidéar orthu athruithe luathaithe (accelerated) ag aois 44 agus 60 bliain.
Dúirt Xiaotao Shen, ollamh cúnta i míochaine micribhithóim (microbiome medicine) in Ollscoil Teicneolaíochta Nanyang agus príomhúdar an staidéir, le CNN: ‘Ní éiríonn muid níos sine de réir a chéile.’
Tá roinnt pointí ama thar a bheith tábhachtach dár n-aosú agus dár sláinte, a dúirt sé.
Mar shampla, laghdaítear go mór an cumas (ability) caiféin a mheitibiliú (metabolise) – ag timpeall 40 bliain d’aois ar dtús, agus ansin ag timpeall 60 bliain eile.
Laghdaíonn comhpháirteanna (components) a bhaineann le alcól a mheitibiú freisin, go háirithe thart ar 40 bliain d’aois, a dúirt Michael Snyder, cathaoirleach roinn na géineolaíochta ag Stanford agus údar eile an staidéir, le CNN.
Dúirt Snyder go n-airíonn daoine ina 40idí agus ina 60í athruithe i bpróitéiní a choinníonn fíocháin (tissues) le chéile.
Míníonn sé seo athruithe craiceann, matán(muscle) agus cardashoithíoch (cardiovascular), a dúirt sé.
Méadaíonn rioscaí galair níos tapúla freisin, go háirithe tar éis 60 bliain d’aois.
Fuair an staidéar amach go bhfuil daoine atá 60 bliain d’aois, nó níos sine, níos soghabhálaí (susceptible) i leith neamhoird chardashoithíoch, saincheisteanna duáin (kidney) agus diaibéiteas cineál 2.
Trí phatrúin mar seo a aimsiú, is féidir le heolaithe cabhrú le diagnóis agus cosc a chur ar ghalair, de réir an staidéir.

Dúirt sé gur aithin sé freisin bealaí gur féidir a úsáid chun feabhas a chur ar bhainistíocht cúram sláinte agus folláine (wellbeing) daonra atá ag dul in aois.
Dhírigh an staidéar ar rannpháirtithe idir 25 agus 75 bliain d’aois ar feadh beagnach dhá bhliain, ar an meán.
Bhí na rannpháirtithe ar fad ina gcónaí i gCalifornia, bhí siad sláintiúil agus tháinig siad ó chúlraí eitneacha éagsúla.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.