Ba chóir go mbeadh an chuid is mó dár mbéilí comhdhéanta de thorthaí agus glasraí

12/02/2024

Insíonn Anna McElhinny ó eatwise.ie do léitheoirí ExtraG.ie cén fáth a bhfuil torthaí agus glasraí chomh tábhachtach – agus ní do na vitimíní agus mianraí (minerals) amháin atá sé

Ba chóir dúinn torthaí agus glasraí a ithe gach lá agus ba chóir go mbeadh an chuid is mó dár mbéilí comhdhéanta de thorthaí agus glasraí, is é sin comhairle na saineolaithe sláinte.

Labhair ExtraG.ie leis an saineolaí cothúcháin (nutritionist) Anna McElhinny ó Eatwise, as Luimneach, le fáil amach cén fáth a bhfuil torthaí agus glasraí chomh tábhachtach sin.

food 1
Níl amháin le haghaidh vitimíní agus mianraí atá siad tábhachtach, mar tá snáithín (fibre) an-tábhachtach freisin

Cén fáth a bhfuil torthaí agus glasraí chomh tábhachtach sin?

Níl amháin le haghaidh vitimíní agus mianraí atá siad tábhachtach, mar tá snáithín (fibre) an-tábhachtach freisin. Mhínigh Anna go ngearrtar snáithín amach nuair a itheann bianna próiseáilte (processed) – agus nach bhfuil siad san áireamh i dtáibléad il-vitimín.

‘Nuair a ithimid torthaí agus glasraí, agus aon chineál bia plandaí i ndáiríre, táimid ag cabhrú leis an micribhithóim (microbiome) a bheathú inár bputóg (gut). Tá sé seo comhdhéanta de na dtrilliún miocrorgánach.

‘Tá siad seo chomh tábhachtach dár sláinte mar tá a fhios againn anois, is eolaíocht réasúnta nua í seo, tá a fhios againn anois go n-itheann siad an snáithín nach n-úsáideann muid go díreach inár gcorp.

‘Itheann siad é agus táirgeann siad ceimiceáin eile a athionsúnntar (reabsorbed) isteach inár sruth fola (blood stream) ansin agus úsáideann ár gcorp iad.’

Bíonn tionchar aige seo ar gach rud ó mheitibileacht (metabolism) duine go dtí a ghiúmar (mood).

food 2
Beidh duine a itheann ceapaire cáise i bhfad níos sásta agus níos iomláine má tá babhla anraith (soup) leis

Aon rud eile?

Cabhróidh torthaí agus glasraí san áireamh le duine a bhraitheann níos sásta agus níos iomláine i dtéarmaí calraí.

Mar shampla, beidh duine a itheann ceapaire cáise i bhfad níos sásta agus níos iomláine má tá babhla anraith (soup) leis. Má roghnaíonn tú mála brioscáin (crisps) nó barra seacláide (chocolate) thar an anraith, beidh tú sásta ar feadh tréimhse ama níos giorra, agus is dócha gur ith tú níos mó calraí i gcomparáid leis an anraith.

Ba cheart torthaí nó glasraí a bheith sa chuid is toirtiúla de gach béile, ach ní mar sin atá i gcás fhormhór na ndaoine
Ba cheart torthaí nó glasraí a bheith sa chuid is toirtiúla de gach béile, ach ní mar sin atá i gcás fhormhór na ndaoine

Cé mhéad torthaí agus glasraí ba chóir dom a bheith ag ithe, mar sin?

Deir Anna gur pointe tosaigh maith é smaoineamh ar do ‘cúig in aghaidh an lae’ agus dúirt sí nach bhfuil go leor ag baint amach é seo faoi láthair.

Dúirt sí: ‘Is é cúig cinn dom an t-íosmhéid ba cheart duit a bheith agat. Má fhéachann tú ar an bpirimid bhia, a bhfuil an saghas treoirlíne le haghaidh bia sláintiúil; cruth pirimid atá ann, agus tá sé roinnte i ngrúpaí bia.

‘Ba cheart torthaí nó glasraí a bheith sa chuid is toirtiúla de gach béile, ach ní mar sin atá i gcás fhormhór na ndaoine.’

Mhol Anna go mbeadh thart ar 80 gram go 100 gram de ghlasraí mar riar (serving) amháin, agus go mbeadh torthaí 150 gram de ghnáth.

‘Ní smaoineamh maith é do bhia a thomhas i gcónaí. Tagann roinnt daoine agus ní bhíonn siad sásta mura bhfuil siad ag meáchan a 30 gram de choirce leite (porridge) gach maidin.

‘Bain úsáid as scoop nó rud éigin. Ná bí ag féachaint ar uimhir. Ní bealach maith é sin chun caidreamh a thosú le bia.

‘Tá go leor i gcoiteann againn mar dhaoine, agus tá go leor difriúil idir daoine freisin,’ a dúirt Anna, agus í ag míniú go mbeadh riachtanais fhir aosta ‘an-difriúil’ le buachaillí sna déaga.

food 4
Coirce thar oíche – d’fhéadfá go leor torthaí a bheith agat ann, mar aon le do choirce, agus do bhainne nó d’iógart, agus do shíolta mustaird

Aon leideanna maidir le níos mó torthaí agus glasraí a úsáid?

Dhá mholadh ó Anna is iad smoothie nó coirce (oats) thar oíche, má dhéantar i gceart é.

‘D’fhéadfá do dhá nó trí chineál torthaí a bheith agat, d’fhéadfá coirce a bheith ann, is féidir leat bainne nó iógart a bheith ann agus bheadh sé sin cosúil le béile cothrom,’ a mhínigh sí.

‘Coirce thar oíche – d’fhéadfá go leor torthaí a bheith agat ann, mar aon le do choirce, agus do bhainne nó d’iógart, agus do shíolta mustaird.’

food 5
Tá torthaí agus glasraí reoite (frozen) thar cionn – tá siad thar a bheith áisiúil (convenient) agus thar a bheith eacnamaíoch

Cad a dhéanfaidh mé má tá mé déanach agus nach bhfuil aon bhia agam?

Tá torthaí agus glasraí reoite (frozen) thar cionn – tá siad thar a bheith áisiúil (convenient) agus thar a bheith eacnamaíoch – foirfe dóibh siúd atá ar bhuiséad nó faoi dheifir.

‘Glasraí reoite, spionáiste reoite ( frozen spinach), piseanna (peas) reoite … arbhar milis (sweetcorn)– is rudaí úsáideacha iad ar fad mar ní féidir leat an leithscéal a bheith agat nach bhfuil am agat dul chuig an siopa,’ a dúirt Anna.

‘Is féidir leat rudaí deasa a fháil cosúil le suaithfhrioch  (stir fry). Tá roinnt meascáin de ghlasraí reoite an-deas… is fiú go mór triail a bhaint astu.’

Nuair a fiafraíodh di an laghdaítear an luach cothaitheach (nutrient) nuair a bhíonn bia reoite, dúirt Anna: ‘Uaireanta coinníonn siad níos mó cothaithigh mar go mbíonn siad reoite níos gaire dá n-am fómhair (harvest time) agus níl siad ina suí sa stór ar feadh i bhfad. Ciallaíonn sé sin gur fearr a chaomhnaítear roinnt vitimíní nuair a bhíonn siad reoite.’

Is féidir torthaí reoite a bheith iontach le haghaidh caoineoga (smoothies) agus is féidir glasraí reoite a bheith iontach le haghaidh anraithí (soups).

food 6 1
Seachas a bheith ag fiafraí de leanbh an bhfuil rud éigin ag teastáil uathu, taispeáin dóibh na rudaí atá agat.

Cad mar gheall ar leanaí?

Taispeáin trí shampla an bealach is fearr chun níos mó torthaí agus glasraí a thabhairt do leanaí ina gcuid béilí, dar le Anna.

Seachas a bheith ag fiafraí de leanbh an bhfuil rud éigin ag teastáil uathu, taispeáin dóibh na rudaí atá agat.

‘Is é an rud is mó a bhaineann le páistí agus cuidiú le páistí ithe go sláintiúil ná é a dhéanamh leat féin agus a oiread agus is féidir leat a ithe leis na páistí,’ a dúirt sí le ExtraG.ie.

‘Ach is é an bealach is fearr le páistí a mhúineadh ná é a dhéanamh leat féin agus a bheith ag ithe leo.’

Chun tuilleadh a fháil amach faoi sheirbhísí Anna téigh anseo.


Scéalta Gaeilge ExtraG.ie
ar fáil ar ríomhphost (email)

• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com

• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.

• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie


Cliceáil ar cheann de na lógónna chun an stáisiún teilifíse agus na stáisiúin raidió Gaeilge a fháil

RFailtelogo 1
rnaglogo2 1
TG4logo 2
RnaLlogo 4

Comhroinn Anois

Léigh Níos Mó

You might also like ...

Lean ExtraG.ie

Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.

LÉIGH NÍOS MÓ: SLÁINTE

© 2021 – 2024 Extra.ie | DMG Media
exit-upcrosschevron-down linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram