Ar sheiceáil tú d’aláram aonocsaíde carbóin le déanaí? An nós míosúil simplí a d’fhéadfadh do shaol a shábháil.

Tá rudaí áirithe ann a dhéanann formhór na ndaoine a sheiceáil gan mórán machnaimh a dhéanamh orthu. An bhfuil an doras tosaigh faoi ghlas? An bhfuil an t-oigheann múchta? An bhfuil go leor cumhachta sa ghuthán chun an lá a chaitheamh?

Ach tá seiceáil sábháilteachta tí amháin ann atá tábhachtach, ach a d’fhéadfaí a bheith éasca dearmad a dhéanamh uirthi: aonocsaíd charbóin.

Tá sí dofheicthe, gan bholadh agus gan bhlas; mar sin, murab ionann agus tósta dóite nó iarracht chócaireachta a chuaigh thar fóir, ní bhíonn aon chomhartha rabhaidh shoiléir ann go bhfuil sí i láthair. Is é an dea-scéal ná go bhfuil céimeanna simplí ann ar féidir le gach teaghlach iad a ghlacadh chun an riosca a laghdú.

Mar sin, cad go díreach í an t-aonocsaíd charbóin?

Is féidir le haonocsaíd charbóin, nó CO, a tháirgeadh nuair a dhéantar breosla a dhó. Áirítear leis sin gás, ola, gual, móin, adhmad agus LPG.

Is féidir le fearais a dhónn breosla – amhail coireanna, tinte agus soirn – CO a tháirgeadh má bhíonn locht orthu, mura ndéantar cothabháil cheart orthu nó mura suiteáiltear i gceart iad. Is féidir le simléir agus múcháin atá blocáilte nó nach bhfuil cothabháil cheart déanta orthu an riosca a mhéadú freisin.

Ciallaíonn sé sin gur cheart do gach teaghlach machnamh a dhéanamh ar shábháilteacht maidir le haonocsaíd charbóin – cibé acu is leo féin an teach nó an ar cíos atá sé acu, cibé acu an bhfuil teach saoire acu, nó cibé acu a úsáideann siad carbhán nó bád go rialta.

An fáth a bhfuil aláram aonocsaíde carbóin ag teastáil i ngach teach

Tá aláraim dheataigh i bhformhór na dtithe, ach ba cheart go mbeadh aláram inchloiste aonocsaíd charbóin i ngach teach ina bhfuil fearais a dhónn breosla freisin.

Agus, díreach cosúil le h-aláram deataigh, ní leor é a shuiteáil agus dearmad a dhéanamh air ina dhiaidh sin.

Ba cheart tástáil a dhéanamh ar aláraim aonocsaíd charbóin gach mí agus a chinntiú go ndéantar seiceáil rialta ar na dátaí éaga atá acu. Má tá deireadh tagtha le saolré molta an aláraim, ba cheart é a athsholáthar.

Nach bhfuil aláram agat? Glac leis seo mar spreagadh chun ceann a fháil.

Ní bhaineann an scéal leis an aláram amháin.

Is beart sábháilteachta tábhachtach é an t-aláram, ach tá cothabháil rialta ar fhearais chomh tábhachtach céanna.

Ba cheart do ghairmí cáilithe seirbhís a dhéanamh ar fhearais a dhónn breosla gach bliain, agus ba cheart cothabháil cheart a dhéanamh ar shimléir agus ar mhúcháin.

I gcás tionóntaí, is fiú a sheiceáil cé atá freagrach as na seiceálacha seo agus a chinntiú go ndéantar iad mar is ceart.

Bíodh eolas agat ar na comharthaí rabhaidh

Ós rud é nach féidir le haonocsaíd charbóin a fheiceáil ná a bholadh, tá sé tábhachtach eolas a bheith agat ar na hairíonna. Is féidir le nochtadh don ghás a bheith ina chúis le tinneas cinn, meadhrán, masmas, urlacan, tuirse, mearbhall, laige agus giorra anála.

Is furasta na hairíonna seo a mheascadh le fadhbanna eile. Má bhraitheann roinnt daoine sa teach tinn ag an am céanna – go háirithe má bhraitheann siad níos fearr tar éis dóibh an réadmhaoin a fhágáil – d’fhéadfadh aonocsaíd charbóin a bheith mar chúis leis.

Cad a tharlaíonn má bhuaileann an t-aláram?

Is fiú a fhios a bheith agat cad ba cheart a dhéanamh sula mbeidh gá agat leis.

Má bhuaileann an t-aláram aonocsaíd charbóin:

Oscail doirse agus fuinneoga, má tá sé sábháilte déanamh amhlaidh.

Múch fearais a úsáideann breosla, má tá sé sábháilte déanamh amhlaidh.

Fág an réadmhaoin agus téigh amach san aer úr.

Cuir glaoch ar na seirbhísí éigeandála má tá comharthaí ar dhuine ar bith nó má tá duine éigin an-tinn.

Faigh comhairle leighis láithreach má tá amhras ann go bhfuil nochtadh do mhonocsaíd c Ná téigh ar ais go dtí go mbeidh an réadmhaoin seiceáilte agus deimhnithe a bheith sábháilte.

B’fhéidir nach é sábháilteacht maidir le haonocsaíd charbóin an rud is spreagúla ar liosta tascanna an tí, ach ní thógann sé ach cúpla nóiméad aláram a sheiceáil.

Déan tástáil ar d’aláram aonocsaíd charbóin, seiceáil an dáta éaga atá air agus cuir ceann nua ina áit más gá. Mura bhfuil aláram agat agus má tá fearais a úsáideann breosla i do theach, déan socruithe chun ceann a shuiteáil de réir threoracha an mhonaróra. Is fiú a sheiceáil freisin cathain a rinneadh seirbhísiú gairmiúil ar do chuid fearas, simléar agus múchán go deireanach.

Mar chuid dá thiomantas don tsábháilteacht, cuireann Gas Networks Ireland an Feachtas Náisiúnta Feasachta maidir le hAonocsaíd Charbóin i bhfeidhm thar ceann an Choimisiúin um Rialáil Fóntais (CRU) agus geallsealbhóirí an tionscail.

Chun tuilleadh eolais agus comhairle phraiticiúil a fháil, tabhair cuairt ar www.carbonmonoxide.ie nó cuir glaoch ar an Líne Feasachta maidir le hAonocsaíd Charbóin ar 1800 89 89 89.

Cliceáil ar cheann de na lógónna chun an stáisiún teilifíse agus na stáisiúin raidió Gaeilge a fháil