D’inis an láithreoir agus podchraoltóir Louise Cantillon faoin gcaoi ar thug sí ‘grá don Ghaeilge’ don ghníomhaí a bhuaigh Duais Nobel, Malala Yousafzai.
Bhuail an láithreoir raidió agus teilifíse agus an Gaeilgeoir leis an mbuaiteoir is óige riamh an Duais Nobel, taobh thiar den stáitse ag seoladh leabhair i mBaile Átha Cliath an tseachtain seo caite.
Agus dúirt Cantillon, atá mar láithreoir Today FM freisin, gur chuala Malala, atá cáiliúil mar ghníomhaí idirnáisiúnta don oideachas, cúpla focal Gaeilge le linn a gcomhrá – agus dúrt sí go raibh siad ‘go hiontach ar fad’.
Cuireann sí an podchraoladh How to Gael i láthair le Síomha Ní Ruairc agus Doireann Ní Ghlacáin freisin, agus dúirt sí go raibh Malala, atá 28 bliain d’aois, fiosrach mar bhí sí ag caint lena tuismitheoirí i nGaeilge, agus go raibh sí ‘ag smaoineamh’ ar a nótaí dátheangacha.
‘Bhí mé ag rá an fhocail “grá” as Gaeilge léi – “I have a grá for something”, a dúirt Cantillon leis an Irish Mail on Sunday.
‘Dúirt sí, “Níor chuala mé an focal sin riamh.” Agus dúirt mé, “Ní dóigh liom go mbeadh sé le cloisteáil agat, a Mhalala.”’
Ansin ‘shín Malala amach a lámh agus dúirt sí: “An bhféadfá scríobh ar bhos mo láimhe conas fáilte a chur romhat?”, rud a cheap mé a bhí iontach. Agus thug sí cúpla focal ar ais dom in Urdúis (Urdu), a teanga dhúchais as a dtagann sí sa Phacastáin.’
Scríobh an t-óstach ‘Fáilte, Dia dhaoibh’ ar lámh Malala mar aon le litriú foghraíochta (phonetic), agus rinne sí ‘jab thar a bheith iontach’ á rá ar an stáitse.
Dúirt Cantillon, atá as Áth Dara i gCo. Luimnigh, faoi Malala: ‘Lámhachadh sa cheann í ag na Taliban nuair a bhí sí 15 bliana d’aois mar gheall go raibh sí ar bhus scoile ag iarraidh dul ar scoil agus oideachas a fháil.
‘Sílim go dtagaimid ó shuíomh an-phribhléideach in Éirinn, agus d’fhás mé aníos le saoirse iontach agus le rochtain ar oideachas.’
Tagann an scéal go háirithe le Cantillon, atá 33 bliana d’aois, mar d’oibrigh sí mar mhúinteoir sula ndeachaigh sí isteach sa chraoltóireacht. Anois, tá sí lán sásta le How to Gael.
Dúirt sí: ‘Is triúr cara sinn atá den aois chéanna, oibrímid go léir ar an raidió agus ar an teilifís, tá aithne againn ar a chéile trí TG4, agus, ar feadh i bhfad, bheimis ag iomaíocht lena chéile le haghaidh post, éisteachtaí éagsúla agus tástálacha scáileáin.
‘Bhog mé go Baile Átha Cliath trí bliana ó shin agus thosaigh mé ag caitheamh ama leis na cailíní [atá beirt as Baile Átha Cliath] níos mó, agus shocraíomar, seachas dul i ngleic lena chéile, cén fáth nach ndéanfaimis rud éigin le chéile?’
Tá an podchraoladh móréilimh ‘níos móra agus níos fearr ná mar a d’fhéadfaimis a bheith ag súil leis riamh’, ag críochnú le hagallamh leis an Uachtarán Catherine Connolly le linn an fheachtais toghcháin.
Sílim go raibh frustrachas ann faoin bhfíric nach raibh mórán clúdach déanta ar an bhfeachtas i nGaeilge, mar sin bhí deis againn ansin, mar chraoltóirí agus mar mhná, agallamh a chur ar iarrthóir ionchasach trí Ghaeilge,’ a dúirt Cantillon.
‘Thugamar cuireadh do gach duine a bhí ag seasamh, ach níor tháinig ach Catherine ar ais chugainn.’
Buaicphointe eile ab ea turas go dtí na Stáit Aontaithe agus Ceanada anuraidh, áit a raibh an triúr cairde os comhair lucht féachana mór. Dúirt sí go raibh fonn mór ann ar cheiliúradh dátheangach ar chultúr agus ar Éireannachas.
‘Bheadh iontas ort faoin méid spéise ó dhaoine nach bhfuil aon bhaint acu le hÉirinn,’ a dúirt sí.
Beidh Cantillon – atá pósta le laoch iomána Luimnigh, Declan Hannon – ina hóstach ar shéasúr nua de chlár taistil TG4, Téacs Taistil, sa bhliain nua.
Agus roimhe sin cuirfidh sí clúdach Éireannach ar an Junior Eurovision i láthair i dTbilisi i mí na Nollag, áit a mbeidh Lottie O’Driscoll Murray, atá 14 bliana d’aois agus as Corcaigh, ina hionadaí ar Éirinn.
‘Is mór an rud é ar fud an domhain, agus is é an t-ardán is mó ar féidir le duine óg dul air ar domhan,’ a dúirt sí.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
