Baile Átha Cliath: Cad as a dtagann an t-ainm sin

Baile Átha Cliath: Ainmneacha éagsúla chathair na nDub ón mbaile leis an áth go Dyflin ainmneacha éagsúla chathair na nDub ón mbaile leis an áth go Dyflin agus ar aghaidh arís

Tá cáil idirnáisiúnta ar an gcathair faoi ainm Béarla, Dublin, ach is é Baile Átha Cliath an t-ainm Gaeilge a léiríonn stair níos doimhne.

Tagann an dá ainm ó áiteanna agus ó bhunúis éagsúla, agus bhí tionchar acu ar fhorbairt na cathrach.

Ciallaíonn ‘Baile Átha Cliath’  an baile in aice leis an áth (ford) a bhí déanta le cliath giolcach (reeds).

Tugtar cur síos anseo ar thrasnán a bhí ar Abhainn na Life, áit ar leag na lonnaitheoirí luatha cliathanna giolcach chun áth seasmhach a dhéanamh.

Bhí an t-áth seo gar don áit atá inniu ar a dtugtar Cornmarket i gceantar Na Saoirsí (Liberties).

D’fhás baile timpeall an trasnáin sin agus tugadh Baile Átha Cliath air.

Tá an t-ainm déanta as trí fhocal: Baile (baile nó lonnaíocht), Áth (trasnán abhann), agus Cliath (cliathanna nó ráillí giolcach).

Bhí an t-áth ina bhealach trádála agus taisteal tábhachtach, agus mhéadaigh an baile de bharr na suíomh straitéiseach sin.

Tagann an t-ainm Béarla ‘Dublin’ ó na focail Gaeilge Dubh Linn, ‘an Linn Dhubh.’ Bhain sé seo le linn dorcha a chruthaigh na haibhneacha, An Poitéal (The Poddle) agus an Life le chéile.

 Bhí an linn seo gar don áit a bhfuil Caisleán Bhaile Átha Cliath anois, agus d’úsáid na Lochlannaigh é mar chalafort sa 9ú haois.

Tháinig an leagan Lochlannach Dyflin as sin, agus d’fhorbair sé go Dublin sa Bhéarla.

Le himeacht aimsire, tháinig Dublin chun cinn sa Bhéarla, agus d’fhan Baile Átha Cliath mar ainm oifigiúil na Gaeilge.

Sa lá atá inniu ann, úsáidtear an dá ainm: feictear Baile Átha Cliath ar chomharthaí bóthair, i ndoiciméid oifigiúla, agus i gcomhthéacsanna cultúrtha.

Taispeánann an dá ainm le chéile stair ilshraitheach na cathrach – ó bhunús Gaelach go lonnaíocht Lochlannach agus tionchar Angla-Normannach ina dhiaidh sin.

Cé go bhfuil ‘Dublin’ níos coitianta ar fud an domhain, tugann Baile Átha Cliath ceangal beo leis na fréamhacha luatha agus tá sé fós mar chuid lárnach de theanga agus d’oidhreacht na hÉireann.

Scéalta Gaeilge ExtraG.ie
ar fáil ar ríomhphost (email)

• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com

• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.

• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie

Cliceáil ar cheann de na lógónna chun an stáisiún teilifíse agus na stáisiúin raidió Gaeilge a fháil