Tá fonn ar an Rialtas deireadh a chur leis an teorainn bhliantúil 2% ar arduithe cíosa i gCriosanna Brú Cíosa (RPZs), rud a d’fhéadfadh costais chíosa a ardú i gcomhréir leis an ráta boilscithe.
Bhuail an Taoiseach Micheál Martin agus an Tánaiste Simon Harris leis an Aire Tithíochta James Browne, leis an Aire Airgeadais Paschal Donohoe agus leis an Aire Caiteachais Phoiblí Jack Chambers chun na tograí a chur i gcrích roimh chruinniú iomlán den Chomh-Aireacht maidin Dé Máirt.
Má tharlaíonn sé seo, meastar go n-ardóidh tiarnaí talún cíos go dtí an leibhéal is airde gur féidir leis an margadh tacú leis, rud a fhágfaidh go mbeidh sé níos deacra do chíosóirí a dtalamh féin a cheannach.
Dúirt an léachtóir sinsearach, an tOllamh Lorcan Sirr, leis an Irish Daily Mail an tseachtain seo caite go gcreideann sé go mbeidh brú ar thionóntaí a dtithe a fhágáil mar thoradh ar aon athruithe ar chóras RPZ.
Agus ag labhairt ar Morning Ireland de chuid RTÉ faoi RPZ, dúirt urlabhraí tithíochta Shinn Féin, Eoin Ó Broin: ‘Nuair a dúirt an Taoiseach gur pacáiste cothrom a bhí ann chun tionóntaí a chosaint agus infheistíocht a spreagadh, tá sé ag cur an phobail amú d’aon ghnó.
‘Níl mé cinnte fiú an dtuigeann sé go hiomlán an méid atá siad ag cur ar líon mór daoine, daoine óga, daoine atá ag druidim le haois an phinsin, agus iad i mbaol ollmhór le cruatan airgeadais níos mó fós, agus i go leor cásanna, i mbaol gan dídean.’
Rinne Rory Hearne, urlabhraí tithíochta na nDaonlathaithe Sóisialta, cáineadh géar ar an bplean athruithe a dhéanamh ar RPZ.
Dúirt sé: ‘Is ionann deireadh a chur leis an uasteorainn 2% agus glúin iomlán cíosa a chur i ngreim na fiontair mhóra cíosa agus na cistí fálaithe.
Tá an Rialtas ag géilleadh do bhrú na mbainisteoirí infheistíochta agus ag tréigean gnáthchíosóirí.’
Chuir an tAire Dlí agus Cirt, Jim O’Callaghan, in iúl ar RTÉ go mbeidh gá le gníomh mar go rachaidh reachtaíocht RPZ in éag ag deireadh mhí na Nollag.
Dúirt sé: ‘Má dhéanann muid faic, rachaidh an reachtaíocht as feidhm. Ní mór gníomh a dhéanamh, agus caithfimid infheistíocht ón earnáil phríobháideach a spreagadh freisin.’
Bhí sé ag tabhairt freagra do ráitis ó Mark McCaffrey ó Threshold, carthanas do dhaoine gan dídean, a dúirt: ‘Tiomáinfidh an beartas seo daoine isteach sa ghanntanas tithíochta.’
Dúirt an tAire O’Callaghan nach bhféadfadh sé trácht a dhéanamh ar an meamram atá ag dul os comhair an Rialtais, ach gur shíl sé óna thuiscint ar a chomhghleacaithe sa Chomhaireacht agus ar an gClár Rialtais, go mbeadh riachtanais na gcíosóirí i gcroílár na gcinntí a dhéanfar.
Tuigtear go bhfuil pacáiste i mbun forbartha a chuirfidh le slándáil áitribh do chíosóirí atá faoi bhrú airgeadais.
Má fhanann cíosóir sa teach atá aige faoi láthair, meastar nach mbeidh mórán athruithe ar a gcíos faoi na bearta nua.
Mar sin féin, má fhágann cíosóir agus go dtagann duine nua isteach, beidh cead ag an tiarna talún an cíos a leagan amach de réir luach an mhargaidh.
Ansin, beidh aon ardú ina dhiaidh sin teoranta don ráta 2% atá i bhfeidhm faoi láthair.
Beidh cosaintí nua freisin do chíosa nua faoin reachtaíocht atá le teacht sna seachtainí amach romhainn.
Le RPZ, beidh tréimhse slándála íosta sé bliana sa reachtaíocht, agus tar éis sin beidh cead ag tiarna talún an cíos a athshocrú arís de réir an mhargaidh.
Táthar ag féachaint ar an reachtaíocht seo mar an chéad uair i stair an Stáit go gcuirfear deireadh le díbirtí ‘gan locht’.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
