An bhféadfadh sé a bheith níos fearr do shláinte na hÉireann gan na cloig a chur ar aghaidh, nó ar gcúl, choíche arís?
Tá an cheist sin ardaithe le déanaí ag saineolaithe sláinte coirp agus meabhrach, ach tá neamhaird déanta di den chuid is mó ag na húdaráis san Aontas Eorpach agus i dTithe an Rialtais i mBaile Átha Cliath.
Léiríonn taighde go bhfuil baint aige le rioscaí níos airde otrachta (obesity), stróc, agus fadhbanna codlata.
Chomh maith leis sin tá athrú ama níos suntasaí do dhaoine in Éirinn i gcomparáid le go leor tíortha eile mar gheall ar cé chomh fada ó thuaidh is atáimid.
Bíonn tráthnónta fada geala againn i mí an Mheithimh, agus laethanta gearra dorcha i mí na Nollag.
Mar gheall air seo bíonn tionchar i bhfad níos láidre ag na hathruithe ar dhaoine.
Gach earrach agus fómhar, athraíonn Éire a chloig – ar aghaidh i mí an Mhárta agus ar ais i mí Dheireadh Fómhair.
Agus ag deireadh na míosa seo, ar an 29 Márta, déanfaimid an rud céanna. Glacann formhór againn leis.
Ach deir go leor saineolaithe codlata agus taighdeoirí sláinte go bhféadfadh tionchar níos mó a bheith ag na hathruithe cloig seo ar ár bhfolláine ná mar a thuigimid.
Treoraíonn solas nádúrtha clog coirp na hÉireann, cosúil le na cloig atá ag gach duine.
Tá solas na maidine thar a bheith tábhachtach mar go gcabhraíonn sé lenár rithim inmheánach a shocrú don lá – ag insint dár n-inchinn cathain is ceart dúiseacht.
Cabhraíonn sé le hairdeall agus tacaíonn sé le patrúin chodlata sláintiúla. Is é an fáth go bhfuil sé seo chomh tábhachtach ná go n-insíonn saineolaithe sláinte fhisiciúil agus meabhrach dúinn gurb é an ghné is tábhachtaí d’aon réimeas sláintiúil ná codladh.
Tá an t-am caighdeánach, an t-am a úsáidimid sa gheimhreadh, níos gaire don rithim nádúrtha seo trí éirí na gréine a choinneáil níos luaithe. Deir saineolaithe go gcabhraíonn sé seo le daoine codladh níos fearr agus mothú níos dúiseachta i rith an lae.
Nuair a théann na cloig ar aghaidh i mí an Mhárta, aistríonn éirí na gréine uair an chloig níos déanaí go héifeachtach.
Do go leor daoine, go háirithe páistí scoile agus oibrithe sealaíochta, ciallaíonn sé seo dúiseacht ar maidineacha níos dorcha díreach nuair a bhíonn níos mó solais ag teastáil ón gcorp.
Agus anois, léiríonn an taighde is déanaí go bhfuil baint ag an suaitheadh seo le rioscaí níos airde otrachta, stróc, agus fadhbanna codlata.
Is beag na fadhbanna ar dtús, ach méadaíonn siad ar fud an daonra gach bliain.
Mar gheall ar na himní sláinte seo, tacaíonn eagraíochtaí móra codlata – lena n-áirítear an Sleep Research Society – le fanacht ar am caighdeánach buan.
Deir siad go laghdódh sé seo suaitheadh, go bhfeabhsódh sé an tsláinte fhoriomlán, agus go gcuideodh sé le formhór na ndaoine rithim laethúil níos cobhsaí, níos nádúrtha a choinneáil.
I gcodarsnacht leis sin, nuair a chuireann muid na cloig ar gcúl agus ar aghaidh i rith na bliana, fágann sé sin maidineacha níos dorcha ar feadh tréimhsí fada den bhliain, rud a fhágann go bhfuil sé níos deacra fós patrúin codlata sláintiúla a choinneáil.
Tá an díospóireacht seo tábhachtach go háirithe d’Éirinn mar gheall ar ár suíomh ó thuaidh. Bíonn athrú suntasach ar sholas an lae idir séasúir sa tír – tráthnónta fada geala i mí an Mheithimh, agus laethanta gearra, dorcha i mí na Nollag.
Mothaíonn go leor teaghlach tionchar na n-athruithe seo go láidir, agus is é sin an fáth gur féidir leis an athrú cloig a bheith cosúil le preab gach earrach.
Leanann Éire riail an Aontais Eorpaigh: téann cloig ar aghaidh ar an Domhnach deireanach de Dheireadh Fómhair agus mar sin tarlaíonn an chéad athrú eile Dé Domhnaigh, 29 Márta.
Tugann sé seo tráthnónta níos gile láithreach, rud a thaitníonn le go leor daoine. Ach ciallaíonn sé freisin uair an chloig codlata a chailleadh agus maidineacha níos dorcha a bheith rompu arís ar feadh cúpla seachtain.
Molann saineolaithe codlata dul a chodladh beagán níos luaithe an deireadh seachtaine sin, go háirithe má bhíonn tús luath agat Dé Luain.
Ar fud na hEorpa, leanann an díospóireacht faoi dheireadh a chur le hathruithe cloig, ach tá an dul chun cinn stoptha.
Faoi láthair, leanfaidh Éire ag aistriú na gclog faoi dhó sa bhliain. Ach tá an teachtaireacht eolaíoch shoiléir fós: b’fhéidir gurb é fanacht ailínithe le solas nádúrtha na maidine – mar a dhéanaimid sa gheimhreadh – an rogha is sláintiúla don chuid is mó againn.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
