Tá na hÉireannaigh ‘mídhleathacha’ ag fágáil Meiriceá faoi cheannaracht Donald Trump go deonach le nach ngabhfar iad i ngreim ag gníomhairí ICE.
Bíonn eagla ar dhaoine gan stádas dlíthiúil go gcuirfear i bpríosún iad, atá cosúil le hifreann, sula mbaintear as na Stáit Aontaithe iad.
Tá sé tagtha chun solais gur díbríodh níos mó ná 100 saoránach Éireannach as na Stáit Aontaithe anuraidh. Agus léim líon na ndaoine a bhí ag lorg cúnaimh chonsalaigh maidir le díbirt 330% i 2025 agus ICE ag cur brú ar inimircigh.
Dúirt beirt dhlíodóir Ghael-Mheiriceánacha aitheanta go bhfuil siad ar an eolas faoi roinnt cásanna inar roghnaigh Éireannaigh gan doiciméid imeacht ar eagla go ngabhfar iad agus go gcoinneofar iad i saoráid dhian.
Coinníodh fear Éireannach amháin le déanaí ar feadh seacht seachtaine in áis i Louisiana, áit a raibh sé i gcill le 50 fear eile, áit a raibh uisce gann, agus b’éigean do go leor acu codladh ar an urlár.
Tá brú curtha ar an Rialtas anseo cur chuige réamhghníomhach a ghlacadh chun cabhrú le saoránaigh Éireannacha atá i mbaol díbeartha ó na Stáit Aontaithe.
Dúirt an tAire Gnóthaí Eachtracha Sóisearach Neale Richmond leis an Dáil go bhfuil méadú 330% tagtha ar líon na ndaoine Éireannacha atá ag iarraidh cúnaimh chonsalachta agus iad i mbaol díbeartha ó na Stáit Aontaithe.
Dúirt sé gur iarr 65 duine cúnamh ó thaidhleoirí Éireannacha – ach chuir sé leis nach bhféadfadh a roinn a bheith ar an eolas faoi na cásanna uile a bhfuil cúnamh consalachta ag teastáil uathu.
Léirigh figiúirí a d’fhoilsigh ICE gur díbríodh 99 saoránach Éireannach as na Stáit Aontaithe ó Eanáir go Meán Fómhair na bliana seo caite, agus creidtear gur díbríodh go leor eile idir Deireadh Fómhair agus Nollaig.
Tá méadú 600% tagtha ar líon na ndíbirtí as Meiriceá, i ndiaidh athbhrú Donald Trump chun daoine a chur as an tír, is cuma cé chomh fada is atá siad ann. Léiríonn taifid gur díbríodh idir 15 agus 18 nduine go hÉirinn ó na Stáit Aontaithe idir 2019 agus 2024.
Dúirt an tUasal Richmond ó Fhine Gael go bhfuil iarratas amháin ar chúnamh consalach faighte ag an Rialtas cheana féin ó shaoránach Éireannach sna Stáit Aontaithe atá i mbaol díbeartha i mbliana.
Ach léirigh urlabhraí gnóthaí eachtracha Pháirtí an Lucht Oibre, Duncan Smith, imní faoi shaoránaigh Éireannacha nach féidir leo cabhair a iarraidh ón Stát nuair a bhíonn bagairtí orthu iad a dhíbirt.
Dúirt sé le Extra.ie: ‘Níl a fhios againn an bhfuil sé de cheart ag saoránaigh Éireannacha glaoch teileafóin a dhéanamh. Níl a fhios againn cad iad na coinníollacha ina bhfuil siad á gcoinneáil.’
Ag labhairt sa Dáil, dúirt an Teachta Dála go bhfuil ‘níos mó le dhéanamh chun a fháil amach cá bhfuil saoránaigh Éireannacha’. Dúirt sé freisin: ‘Ní chreidim go bhfuil sé maith go leor dúinn suí siar agus fanacht leo chun cúnamh consalach a iarraidh.’
Dúirt an tUasal Richmond nach mbíonn cúnamh Rialtas na hÉireann ag teastáil ó roinnt saoránach i gcásanna áirithe. Dúirt sé, áfach, go bhfuil a roinn ag baint úsáide as líonraí taidhleoireachta agus cultúrtha chun a chinntiú ‘go bhfuil siad ar an eolas go bhfuil oibleagáid iomlán orainn i leith shaoránaigh Éireannacha’.
Dúirt an t-iartheachta Dála de chuid Fhine Gael, John Deasy, a ceapadh mar thoscaire chun abhcóideacht a dhéanamh ar son Éireannach gan doiciméid sna Stáit Aontaithe le linn chéad téarma an Uasail Trump, nach bhfuil ‘aon fhianaise’ ann a thugann le fios go bhfuil iarracht athnuaite á déanamh ag ár Rialtas chun rochtain ar víosaí oibre SAM a fheabhsú do shaoránaigh Éireannacha.
Dúirt an tUasal Deasy le Extra.ie: ‘Bhí iontas orm a fheiceáil nár lorg ach duine amháin gan doiciméid a bhí á choinneáil ag na húdaráis tacaíocht chonsalachta. Insíonn sé dom go bhfuil easnamh idir an daonra mídhleathach Gael-Mheiriceánach agus Éire oifigiúil.’
Dúirt beirt dhlíodóir inimirce Gael-Mheiriceánach, Brian O’Dwyer, atá lonnaithe i Nua-Eabhrac, agus John Foley, i mBostún, go bhféadfadh líon na nÉireannach atá tar éis na Stáit Aontaithe a fhágáil a bheith níos airde, toisc go bhfuil go leor acu tar éis imeacht go deonach, agus iad ag fágáil teaghlaigh agus daoine muinteartha eile ina ndiaidh go minic.
Tá breis is 60 bliain de thaithí ag na dlíodóirí eatarthu ag feachtasaíocht ar son Éireannach gan doiciméid atá i mbaol díbeartha ó na Stáit Aontaithe. Mhínigh an tUasal O’Dwyer gur fhill fear scothaosta amháin abhaile go hÉirinn tar éis 30 bliain, ar eagla go mbeadh sé faoi choinneáil, ag fágáil a chlann ina dhiaidh.
Dúirt an dlíodóir go bhfuil riocht croí ag an Éireannach, nár theastaigh uaidh a ainm a lua, agus gur shocraigh sé filleadh ar Éirinn tar éis dó teacht ar an gconclúid nach mbeadh sé in ann maireachtáil i lárionad coinneála.
Dúirt sé: ‘Tá triúr clainne agus grúpa garpháistí aige atá anseo. Ní raibh an deis aige a bheith leo.’
Dar leis na dlíodóirí, d’imigh roinnt Éireannach go deonach freisin tar éis feachtas spriocdhírithe ag iarraidh ar inimircigh neamhdhleathacha SAM an tír a fhágáil.
Spreag feachtais spriocdhírithe ó Roinn Slándála Dúchais (Department of Homeland Security) na Stát Aontaithe daoine atá ina gcónaí go mídhleathach i Meiriceá chun aip tiomnaithe a íoslódáil chun a fhíorú go bhfuil siad imithe.
Tá fógraí ón Roinn sin tar éis rabhadh a thabhairt do dhaoine atá tagtha isteach sna Stáit Aontaithe go mídhleathach imeacht ‘nó aghaidh a thabhairt ar na hiarmhairtí’.
I bhfeachtas físe, ag tabhairt rabhaidh d’inimircigh go bhfuil fíneálacha laethúla, príosúnacht agus díbirt i ndán dóibh, deir an Rúnaí Slándála Dúchais (Homeland Security Secretary) Kristi Noem: ‘Má tá tú anseo go mídhleathach, is tusa an chéad duine eile.’
Tosaíonn formhór na saoránach Éireannach ag maireachtáil go mídhleathach sna Stáit Aontaithe tar éis dóibh fanacht níos faide ná víosa ESTA. Tugtar ‘tarscaoileadh víosa (visa waivers)’ ar na víosaí ag dlíodóirí sna Stáit Aontaithe, toisc go dtugann iarratasóirí suas a gceart chun láithriú os comhair breithimh má bhíonn siad faoi réir imeachtaí díbeartha.
Ciallaíonn sé seo go ndéantar saoránaigh Éireannacha a dhíbirt go tapa de ghnáth a luaithe a bhraitear iad ag gníomhairí SAM.
Dúirt an tUasal Foley: ‘Níl na hÉireannaigh á n-ionsaí, ach nuair a bhíonn siad sa chóras, bíonn siad sa chóras agus caitear leo mar a chéile le gach duine.’
Dúirt sé faoina chliant Éireannach, a coinníodh ar feadh seacht seachtaine i Louisiana, nach bhfuil ‘mórán is féidir le haon taidhleoir a dhéanamh’ faoi láthair agus mhaígh sé go bhfuil ‘déileáil le riarachán Trump deacair do gach duine’.
Dúirt an bheirt dhlíodóirí go dtugann Éireannaigh gan doiciméid cuairt go minic ar a gclinicí, oifigí dlí O’Dwyer’s Emerald Isle agus Foley Law Offices, agus imní orthu go mbeidh cionta beaga tráchta leordhóthanach chun imeachtaí díbeartha a thionscnamh.
Dúirt an tUasal O’Dwyer go gcreideann sé go bhfuil sé ceart do shaoránaigh Éireannacha a bheith buartha, ag cúiseamh oifigigh ICE go bhfuil ‘claontacht’ acu i gcoinne go leor daoine atá ag iarraidh iarratas a dhéanamh ar shaoránacht.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
