Rugadh Peadar Ó Cearnaigh (Peadar Kearney) ar an 12 Nollaig 1883 ag 68 Sráid Íochtarach Dorset i mBaile Átha Cliath do John Ó Cearnaigh agus Katie Mac Aonghusa.
Tógadh é i dteaghlach den lucht oibre agus d’fhreastail sé ar Scoil Mharino sular phrintísigh sé mar mheicneoir rothair.
Ó aois óg, d’fhorbair sé spéis mhór i gcultúr agus i dteanga na hÉireann, rud a mhúnlaigh a shaol mar réabhlóidí agus mar chumadóir amhrán araon.
Thosaigh a dhúiseacht chultúrtha nuair a chuaigh sé isteach i gConradh na Gaeilge, eagraíocht atá tiomanta do chaomhnú agus do chur chun cinn na Gaeilge.
Ba mhó ná gluaiseacht teanga í seo; ba ghlao é ar fhéiniúlacht náisiúnta agus ar neamhspleáchas.
Tríd an gConradh, d’fhoghlaim Ó Cearnaigh an Ghaeilge agus ghlac sé lena hidéil, rud a spreag a ghníomhaíocht pholaitiúil níos déanaí.
Ba láthair cruinnithe í gConradh na Gaeilge do go leor réabhlóidithe, agus chuir rannpháirtíocht Ó Cearnaigh i gcroílár athbheochan chultúrtha na hÉireann é.
Chreid sé gurbh í an teanga anam an náisiúin, agus go raibh athbheochan na Gaeilge riachtanach chun briseadh saor ó thionchar na Breataine.
Níorbh fhada gur bhog náisiúnachas é níos faide ná obair chultúrtha. Chuaigh sé isteach i mBráithreachas Poblachtach na hÉireann (IRB), eagraíocht rúnda a bhí tiomanta do riail na Breataine in Éirinn a chríochnú.
Sa bhliain 1913, chuidigh sé le bunú Óglaigh na hÉireann, grúpa paraimíleata a mbeadh ról lárnach aige sa streachailt ar son neamhspleáchais.
Throid Kearney in Éirí Amach na Cásca 1916, ag glacadh páirte san éirí amach armtha a bhí ag iarraidh Poblacht na hÉireann a bhunú.
D’fhan sé gníomhach le linn Chogadh na Saoirse agus níos déanaí i gCogadh Cathartha na hÉireann, ag fulaingt cruatan agus príosúnachta mar gheall ar a chreideamh.
Bhí a thiomantas don chúis dochloíte, fiú nuair a bhí an ghluaiseacht roinnte agus an todhchaí neamhchinnte.
Mar aon lena shaothar réabhlóideach, chuir sé a thírghrá in iúl trí amhrán. Sa bhliain 1907, scríobh sé liricí Amhrán na bhFiann, a ghabh spiorad throid na hÉireann ar son na saoirse.
Cuir Patrick Heeney ceol leis an amhrán, agus ba ghlao comhraic é d’Óglaigh na hÉireann agus glacadh leis ina dhiaidh sin mar amhrán náisiúnta na hÉireann.
Léirigh a íomhánna cumhachtacha de shaighdiúirí aontaithe sa chath eispéiris agus idéalacha Kearney féin.
Tá an t-amhrán fós ar cheann de na ranníocaíochtaí is buaine a rinne sé ar fhéiniúlacht na hÉireann, á chanadh ag imeachtaí náisiúnta agus ócáidí spóirt mar shiombail aontachta agus bróid.
Scríobh Ó Cearnaigh go leor amhrán eile a cheiliúir friotaíocht agus féiniúlacht na hÉireann.
Ina measc bhí The Bold Fenian Men, ómós corraitheach do ghluaiseacht na bhFéiníní agus a trodaithe.
Scríobh sé bailéid freisin ar nós The Tri-Colored Ribbon, agus gach ceann acu ag macalla téamaí na híobairtí agus dóchais.
Trína chuid focal, thug sé guth do mhianta náisiúin a bhí ag streachailt ar son saoirse, agus rinneadh cuid de fhuaimrian na réabhlóide dá cheol.
Shín a thionchar níos faide ná a ghlúin féin. Ba í a dheirfiúr Kathleen Behan a raibh cáil ar a gclann in ealaíona agus i litreacha na hÉireann.
Tríthi, ba é uncail Breandán Ó Beacháin (Brendan Behan), duine de na scríbhneoirí is cáiliúla in Éirinn, chomh maith le Rory, Brian, agus Dominic, a chuir go léir le litríocht agus ceol na hÉireann.
Leagann an nasc seo béim ar an snáithe cultúrtha a ritheann trí theaghlach Ó Cearnaigh-Behan.
In ainneoin a chuid ranníocaíochtaí, chaith Ó Cearnaigh cuid mhór dá shaol i mbochtaineacht, ag streachailt chun tacú lena theaghlach.
Fuair sé bás ar an 24 Samhain 1942 in Inse Chór, Baile Átha Cliath, gan mórán aitheantais á fháil aige ón Stát a chuidigh sé a chruthú.
Sa lá atá inniu ann, áfach, maireann a oidhreacht i ngach nóta d’Amhrán na bhFiann agus i gcuimhne fear a throid le peann agus le claíomh ar son saoirse na hÉireann.
Cuireann a shaol i gcuimhne dúinn nárbh ar an bpáirc chatha amháin a seoladh an streachailt ar son neamhspleáchais ach i gcroíthe agus in intinn na ndaoine a chreid in Éirinn saor freisin
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
