Tá líon na leanaí agus na ndéagóirí a bhfuil ardbhrú fola orthu dúbailte i gceann fiche bliain

Tá daoine óga i mbaol galair croí, galair duáin agus fadhbanna sláinte tromchúiseacha eile ar feadh a saoil mar gheall ar ardú mór ar ardbhrú fola

Tá ráta páistí is déagóirí le ardbhrú fola ar fud an domhain beagnach dúbailte anois mar gheall ar mheascán nimhneach de bhia míshláintiúil, easpa gluaiseachta agus méadú mór ar mhurtall, dar leis an athbhreithniú is mó dá chineál.

Dúirt saineolaithe go bhfuil ardbhrú fola ag 114 milliún páiste, rud a chuireann iad i mbaol galair croí, galair duáin agus fadhbanna sláinte tromchúiseacha eile ar feadh a saoil.

Tá an ráta brú fola ard i bpáistí is déagóirí faoi bhun 19 bliana tar éis ardú go 6.2%, suas ó 3.2% i gceann fiche bliain.

Foilsíodh na torthaí, bunaithe ar mheasúnú ó 96 staidéar le breis is 400,000 páiste i 21 tír, san iris The Lancet Child and Adolescent Health.

Taispeánann an t‑athbhreithniú gur tiománaí mór é an murtall don mhéadú géar seo, le beagnach 19% de pháistí murtallacha buailte ag an riocht, i gcomparáid le níos lú ná 3% i measc páistí meáchan sláintiúil.

Dúirt an t‑údar staidéir, Prof Igor Rudan, go bhfuil an méadú dúbailte seo in ardbhrú fola i bpáistí thar 20 bliain ina chúis mhór imní do dhochtúirí agus cúramóirí.

Taispeánann an staidéar freisin go bhfuil 8.2% eile de pháistí is déagóirí le réamh‑hipirtheannas (pre-hypertension), sé sin le rá go bhfuil a mbrú fola níos airde ná mar is gnáth ach nach gcomhlíonann critéir an ghalair fós.

Tá réamh‑hipirtheannas níos coitianta i ndéagóirí, ag sroicheadh 11.8%, i gcomparáid le thart ar 7% i bpáistí níos óige.

Dúirt dochtúirí go n‑ardaíonn brú fola go géar i dtús na déagóireachta, ag buaic thart ar aois 14, go háirithe i mbuachaillí.

Léiríonn sé seo an tábhacht mhór atá le scagadh rialta sna blianta criticiúla seo.

Sa bhliain 2000 bhí thart ar 3.2% páistí le ardbhrú fola, ach faoi 2020 bhí sé os cionn 6.2%, ag cur isteach ar 114 milliún duine óg ar fud an domhain.

Dúirt an t-údar staidéir An Dr Peige Song, ó Scoil Leighis Ollscoil Zhejiang, gur spreag stíl maireachtála an méadú seo – bianna míshláintiúla, laghdú ar ghníomhaíocht choirp, agus méadú ar mhurtall páistí.

Dúirt sí go bhfuil ardbhrú fola i bpáistí agus déagóirí anois ina cheist mhór sláinte phoiblí, agus go bhfuil ról lárnach ag tuismitheoirí chun é a chosc agus a bhainistiú.

Is féidir laghdú mór a dhéanamh ar an mbaol trí nósanna sláintiúla a chur chun cinn – réim bhia cothrom le torthaí, glasraí agus gráin iomlán, agus níos lú salainn is siúcra.

Tá sé chomh tábhachtach céanna gníomhaíocht choirp rialta a spreagadh agus teorainn a chur le suí gan ghluaiseacht, mar shampla an iomarca ama ar scáileáin.

Scéalta Gaeilge ExtraG.ie
ar fáil ar ríomhphost (email)

• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com

• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.

• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie

Cliceáil ar cheann de na lógónna chun an stáisiún teilifíse agus na stáisiúin raidió Gaeilge a fháil