Tá dochtúirí tar éis rabhadh a thabhairt faoi mhéadú ar dhéagóirí á dtabhairt chuig dochtúirí tar éis dóibh drugaí meáchain caillte a cheannach ar líne.
Fuair imscrúdú speisialta amach go bhfuil miondíoltóirí ar líne sásta cóireálacha meáchain caillte ar nós Ozempic agus Mounjaro a dhíol gan aon riachtanas aoise ná incháilitheachta – agus tharla sé uair amháin fiú nuair a bhí a fhios acu go raibh an ceannaitheoir ach 15 bliana d’aois.
Tagann sé seo tar éis méadú 617% ar ghabhálacha drugaí meáchain caillte neamhúdaraithe ag teacht isteach in Éirinn sa chéad sé mhí den bhliain seo i gcomparáid le 2024 ar fad, de réir an HPRA.
Fuarthas próifílí ar na meáin shóisialta ag tairiscint Mounjaro le díol, agus d’éirigh le daoine é a cheannach ar €199 gan comhairliúchán ná fíorú ID ó chuntas TikTok a chuir é féin i láthair mar ghairmí leighis.
Bhí cumarsáid leis an díoltóir trí WhatsApp agus tugadh ‘admhálacha’ leighis bréige, gan treoracha ar úsáid an druga insteallta.
D’aontaigh díoltóir eile é a dhíol trí Telegram cé go ndúradh leis go raibh an ceannaitheoir 15 bliana d’aois agus nár úsáid sé riamh an druga.
In Éirinn, caithfidh othair a bheith 18 agus BMI áirithe acu chun an cógas a fháil, agus caithfidh sé a bheith sínithe ag gairmí leighis.
Níl aon staidéir ar úsáid Mounjaro i measc déagóirí, agus mar sin tá na contúirtí anaithnid.
Dúirt an tOllamh Donal O’Shea, ceannaire cliniciúil an HSE ar mhurtall: ‘Tá fadhb mhór againn leis na cóireálacha nua “murtall” nó instealltaí meáchain caillte atá páistí ag fáil ar líne agus á thógáil.’
Tá an HPRA tar éis níos mó ná 11,000 dáileog neamhcheadaithe a ghabháil i mbliana, ach ní féidir leo na faighteoirí a rianú.
Creideann O’Shea go bhfuil ‘an patrún iompair forleathan’ in Éirinn. Deir sé go gcruthaíonn na drugaí ‘timthriall uafásach síceolaíoch’ do dhéagóirí.
Mhínigh sé go gcuireann sé isteach ar ‘an caidreamh le bia, íomhá choirp agus féinmheas’ – rud a chruthaíonn an tuiscint nach féidir leat é a dhéanamh leat féin gan cabhair chógaisíochta.
Tá Mounjaro á roghnú ag déagóirí thar chóireálacha eile mar gheall ar a éifeachtúlacht, agus tá sé molta ag ceoltóirí cáiliúla ar nós Meghan Trainor. Tá sé á chur chun cinn freisin ag tioncharóirí ar líne ar a dtugtar ‘skinny influencers’.
Cosnaíonn an druga thart ar €280 sa mhargadh rialta don dáileog mhíosúil, i bhfad níos mó ná praghas ar líne.
Luaigh O’Shea go bhfuil deighilt inscne sna cúiseanna: tá buachaillí á cheannach chun corp ‘GymTok’ a bhaint amach, agus tá cailíní á úsáid i gcásanna neamhoird itheacháin.
Dúirt sé: ‘Is féidir leat dul ar líne gan labhairt le duine ar bith. Oireann sé don intinn fir.’ Mhol sé freisin go bhfuil déagóirí ag úsáid cártaí bainc a dtuismitheoirí gan a chead.
Taispeánann figiúirí méadú mór ar shuímh agus siopaí neamhrialaithe ar na meáin shóisialta ag freastal ar an éileamh seo. Idir Eanáir agus Meitheamh, gabhadh 11,350 cógas GLP-1 in Éirinn i gcomparáid le 1,582 i 2024 ar fad.
Dúirt Gráinne Power, stiúrthóir comhlíonta HPRA, go bhfuil siad ‘an-bhuartha faoi na rioscaí atá tomhaltóirí ag glacadh’.
Ní hamháin nach bhfuil déagóirí ag comhlíonadh na riachtanas leighis, ach tá baol láidir ann go bhfuil na substaintí bréige.
Luaigh an Dr Michael Crotty agus an Dr Orla Walsh freisin go bhfuil fo-iarsmaí tromchúiseacha ann, lena n-áirítear caillteanas tobann mais mhatáin agus tionchar ar fhás cnámh agus matán i ndéagóirí.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
