6 bhealach chun bia a shábháil –  agus airgead a shábháil freisin

Caithfidh an Rialtas níos mó a dhéanamh chun cur amú bia a laghdú –  ach is féidir linn go léir ár gcion féin a dhéanamh agus caiteachas teaghlaigh á laghdú againn

Is féidir linn uilig ithe níos sláintiúla, strus a laghdú agus airgead a shábháil – mura ndéanaimid ach cur amú bia a laghdú. Seo 6 bhealach chun é sin a dhéanamh.

Aontaíonn formhór againn go bhfuil gach rud ag éirí níos costasaí. Léiríonn suirbhé le déanaí go bhfuil os cionn 70% de mhuintir na hÉireann buartha faoina mbuiséad don chistin.

Ach más macánta linn féin, caithimid amach go leor rudaí le hithe atá fós maith.

Mar sin, níl muid ach ag déanamh dochair don timpeallacht – tá sé ag cur struis agus costais bhreise orainn freisin.

Seo roinnt smaointe cruthaitheacha le cur amú bia a laghdú, agus airgead agus an timpeallacht a shábháil ag an am céanna.

• Ceannaigh le plean

Scríobhann cócairí gairmiúla a mbiachláir sula dtéann siad ag siopadóireacht – agus is maith an rud dúinne an nós sin a leanúint. Déan plean béile simplí agus scríobh síos na comhábhair atá uait. Cabhraíonn liosta leat fanacht dírithe agus seachnaíonn sé ceannacháin áiféiseacha. Sábhálann sé am duit freisin agus cuidíonn sé leat siopadóireacht níos eagraithe a dhéanamh.

• Ceannaigh comhábhair ilúsáideacha

Ba chóir go mbeadh comhábhair i do phlean béile is féidir a úsáid i mbéilí éagsúla. Mar shampla, má tá fágtha prátaí brúite (leftover mash) agat, is féidir iad a iompú ina anlann (sauce) nó anraith (soup) le bainne, uachtar nó stoc agus glasraí eile. Nó bain úsáid as cál úr i d’anraith oíche amháin agus ansin i do anlann pasta an lá dár gcionn.

Cabhraíonn sé sin le bia a úsáid go hiomlán agus ní fhágann tú rud ar bith ag lobhadh ag deireadh na seachtaine. Is minic nach smaoiníonn cócairí baile ná fiú cócairí gairmiúla ar chomhábhair a úsáid arís i mbealaí éagsúla.

• Coinnigh liosta fardail

I gcistiní gairmiúla, úsáidtear córas fardail chun a fháil amach cad atá ar fáil agus cad atá ag dul i léig. Scríobh síos ar chlár bán cad atá ídithe agat sa teach agus bain úsáid as sin mar threoir le haghaidh do liosta siopadóireachta.

Sula dtéann tú chuig an siopa nó an margadh feirme, déan liosta de cad atá i do chófra, cuisneoir agus reoiteoir. Agus tú ag cur bia nua isteach, cuimhnigh ar riail na mbialann: An rud a tháinig isteach ar dtús, caithfear é a úsáid ar dtús.

• Bain úsáid as do reoiteoir

Is féidir luibheanna (herbs) a reo in ola olóige (olive oil). Is féidir oinniúin, piobair agus cairéid mionaithe a reo i mála plaisteach in-athúsáidte – réidh le húsáid in anraithí agus anlainn.

Is féidir formhór na fuílleach bianna (leftovers) a reo freisin ar feadh trí go ceithre mhí má dhéanann tú an iomarca. Ná déan dearmad lipéad a chur orthu ionas nach mbeidh tú i dtrioblóid ag déanamh amach cad atá istigh iontu mí níos déanaí.

• Sábháil giotaí do stoc

Coinníonn cócairí cliste píosaí beaga i reoiteoir le haghaidh stoc. Sábháil craicne oinniún, scuaba cairéid, foircinn soilire (celery ends), luibheanna breise agus cnámha cearc, mairteola nó éisc. Fiú na blaoscanna cloicheán (shrimp shells) is féidir a úsáid le haghaidh stoc den scoth. Tá stoc baile i bhfad níos fearr ná aon rud a cheannaíonn tú sa siopa. Agus is féidir é a reo freisin agus a úsáid de réir mar is gá.

Is féidir blas fíor-mhaith a bhaint amach má shuanbhruitheann (simmer) tú na comhábhair sin in uisce ar feadh 30 nóiméad (stoc glasraí) nó suas le 8 n-uaire (stoc mairteola nó muiceola), agus ansin í a scagadh.

• Déan picil sciobtha

Bealach eile le táirge a shábháil ná é a phicil (pickle). Tá piciliú sciobtha thar a bheith furasta. Níl uait ach fínéagar, siúcra, salann agus uisce. Is féidir beagnach aon chineál glasraí a phicil. Fanann na glasraí picilte úr sa chuisneoir ar feadh ceithre seachtaine ar a laghad.

Seo an modh: Tabhair 1½ cupán fínéagair, 1½ cupán uisce, 3 spúnóg bhoird siúcra, 2½ spúnóg bhoird salainn agus do spíosraí (seasoning) is ansa leat chun fiuchadh (boil). Bain den teas é agus lig dó suanbhruith ar feadh 10 nóiméad.

Cuir thart ar 1 phunt de thorthaí nó glasraí crua slisnithe i bprócaí. Tabhair an leacht chun fiuchadh arís agus doirt isteach sna prócaí é. Lig dó fuarú, cuir clúdaigh orthu agus cuir sa chuisneoir iad ar feadh 24 uair an chloig ar a laghad.

Scéalta Gaeilge ExtraG.ie
ar fáil ar ríomhphost (email)

• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com

• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.

• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie

Cliceáil ar cheann de na lógónna chun an stáisiún teilifíse agus na stáisiúin raidió Gaeilge a fháil