Tá plé faoi íocaíochtaí breise le haghaidh tuismitheoirí ar ioncam íseal roimh Bhuiséad 2026, de réir mar atá ordú tugtha ag an Rialtas d’aireacht leasuithe a mholadh chun bochtaineacht i measc leanaí a laghdú.
Agus é ag labhairt ag an gComhphlé Eacnamaíoch Náisiúnta i mBaile Átha Cliath, an tseachtain seo caite, dúirt an Taoiseach Micheál Martin nach bhfuil aon rogha acu ach cabhrú leis na leanaí is leochailí in Éirinn.
D’fhógair sé go mbeidh beartais i gcoinne bhochtaineacht na bpáistí agus plean do dhaoine faoi mhíchumas mar phríomhthosaíochtaí sa Bhuiséad 2026.
Tá taighde ón ESRI (Institiúid Staidéir Eacnamaíocha agus Sóisialta) tar éis a léiriú go bhfuil méadú tagtha ar líon na leanaí atá faoi bhochtaineacht, rud a chiallaíonn nach bhfuil siad i mbochtaineacht ioncaim ach níl a gcuid riachtanas bunúsacha á gcomhlíonadh acu.
Léirigh tuarascáil ó Aontas Cearta Leanaí freisin, le déanaí, go bhfuil os cionn 100,000 leanbh anois i mbochtaineacht leanúnach, rud a mhéadaigh faoi 45,000 i gceann bliana amháin.
Dúirt an Taoiseach i ráiteas: ‘Tá méadú nach dteastaíonn ar bhochtaineacht leanúnach na bpáistí le déanaí, in ainneoin go bhfuil méadú ar chaiteachas ar shocruithe sóisialta.’
D’fhiafraigh sé dá aireachtaí pleananna a thabhairt chun cinn a dhéanfaidh difríocht i saol na dteaghlach is leochailí.
Dar le páipéar ESRI, laghdaíonn córas na sócmhainní airgid agus eile a fhaigheann leanaí go suntasach bochtaineacht ioncaim agus easpa acmhainní.
Molann siad córas dá ngairtear ‘córas dhá leibhéal’ – íocaíochtaí breise ar bharr an íocaíocht uilechoiteann, mar an modh is éifeachtaí chun bochtaineacht leanaí a sheachaint.
Tá gealltanas sa Chlár Rialtais le scrúdú a dhéanamh ar an gcóras seo.
Tá raon leathan beartaithe, ní hamháin ó thaobh tacaíochtaí airgeadais, ach freisin i réimse an oideachais, mar shampla an clár Deis+ a chabhródh le níos mó leanaí i ngéarchéim shóisialta.
De réir ESRI, chosnódh sé €772 milliún sa bhliain an córas leibhéal breise a chur i bhfeidhm thar an íocaíocht €140 in aghaidh na míosa atá ann faoi láthair.
Aithníonn an Taoiseach go mbeidh an córas nua costasach ach tá sé soiléir go mbeidh bochtaineacht leanaí mar phríomhthosaíocht sa Bhuiséad 2026.
Agus polasaí airgeadais ag dul i dtreo infheistíochtaí caipitil seachas tacaíochtaí airgeadais aon-uaire, dúirt Aire Airgeadais Jack Chambers agus Aire Caiteachais Phoiblí Paschal Donohoe nach mbeidh pacáiste costais mhaireachtála nua ann do 2026.
Tá plé fós ar siúl faoi na sonraí praiticiúla maidir leis an gcóras dhá leibhéal, ach deir siad nach dócha go laghdófar an íocaíocht uilechoiteann do pháistí.
Beidh an fócas ar thacaíochtaí do thuismitheoirí agus oibrithe ar ioncam íseal, agus tá súil le forlíonadh ar chláir cosúil le Equal Start, a thugann tacaíocht do leanaí faoi mhíchumas nó i gcúlra sóisialta lag.
Dúirt ceannaire ó St Vincent de Paul, Louise Bayliss, go mbíonn tionchar níos measa ag bochtaineacht ar leanaí níos sine agus déagóirí, mar go méadaíonn a riachtanais agus go mbíonn níos lú tacaíochta ábhartha acu ó na staitisticí sóisialta.
Ina theannta sin, táthar ag súil go mbeidh plean míchumais do dhaoine faoi mhíchumas sa Bhuiséad 2026, chomh maith le maoiniú le haghaidh seirbhísí teiripeacha i scoileanna agus an próiseas chun an tástáil ioncaim don chúiteamh aireachta a bhaint amach.
Scéalta Gaeilge ExtraG.ie
ar fáil ar ríomhphost (email)
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
