De réir pobalbhreithe nua, tá tromlach na ndaoine ag iarraidh ar Fhianna Fáil agus Fine Gael rialtas a bhunú le Teachtaí Dála Neamhspleácha in ionad páirtí polaitíochta eile
Fuarthas amach ag pobalbhreith Amárach Research don Irish Daily Mail go bhfuil 60% de na vótálaithe ag iarraidh go mbeadh na Neamhspleáigh mar chomhpháirtí sóisear sa chéad chomhrialtas eile.
Ba iad na Daonlathaigh Shóisialta an dara rogha ab fhearr de réir na pobalbhreithe, le 22%, agus tháinig Páirtí an Lucht Oibre sa tríú háit le 18%.
Toghadh an TD Neamhspleách Réigiúnach Verona Murphy ina Ceann Comhairle Dé Céadaoin, le tacaíocht ó Fhianna Fáil agus Fhine Gael, beart a fheictear go forleathan mar bheart a dhaingníonn áit an ghrúpa sa chéad rialtas eile.
Idir an dá linn, inné, sular foilsíodh torthaí na pobalbhreithe, chuir Páirtí an Lucht Oibre go foirmiúil iad féin amach as na cainteanna chun an chéad chomhrialtas eile a bhunú.
Dúirt an ceannaire Ivana Bacik go ndúirt sí lena páirtí parlaiminte, tar éis cainteanna le Fianna Fáil agus Fine Gael, ‘nach féidir linn dul i mbun caibidlíochta ar bith maidir le bunú rialtais’.
Mhéadaigh an Lucht Oibre a shuíochán Dála ó shé shuíochán i 2020 go 11 sa toghchán le déanaí.
Bhí baill shinsearacha an pháirtí, Alan Kelly agus Ged Nash ina measc, ag iarraidh go rachadh an Lucht Oibre isteach sa rialtas nua, ach níor roinneadh an dearcadh sin ar fud an pháirtí.
Chuir Fianna Fáil agus Fine Gael araon as an áireamh dul i rialtas le Sinn Féin, an páirtí freasúra is mó, roimh lá na vótaíochta.
Mar sin níl aon fhadhb ag ceannaire Fine Gael Simon Harris agus ceannaire Fianna Fáil oibriú le Michael Lowry agus Verona Murphy, cé nach raibh siad inghlactha ag Fine Gael.
B’éigean don bheirt Fine Gael a fhágáil ach tá Murphy mar cheann comhairle anois le tacaíocht Harris agus Martin, agus tá Lowry i mbun gnó leo.
Sa dá chás dúirt Harris gur toghadh chun na Dála iad agus mar sin gur cheart dó labhairt leo faoi rialtas a bhunú.
Dúirt sé go raibh sé de cheart ag Fine Gael Verona Murphy a dhíroghnú mar iarrthóir Dála don pháirtí i 2019.
Dúirt sé, áfach, go bhfuil a mandáid féin aici anois.
Sheas Murphy ar son Fhine Gael i bhfothoghchán 2019 ach fágadh amach í mar iarrthóir mar gheall ar ráitis a rinne sí faoi naisc idir iarrthóirí tearmainn agus Isis.
Dúirt sí ag an am go raibh Isis ina ‘chuid mhór’ de dhaonra iomlán na n-imirceach in Éirinn agus go gcaithfeadh an tsochaí í féin a chosaint.
Dúirt Harris: ‘Ní ball de pháirtí Fhine Gael í an Teachta Murphy ar chúis an-mhaith, ach d’imigh an Teachta Murphy ansin agus toghadh go Dáil Éireann í le mandáid mhuintir Loch Garman, agus caithfidh mé meas a bheith agam ar an réaltacht sin.’
Chosain Harris freisin obair a pháirtí le Lowry ar chainteanna foirmithe rialtais, ag rá go raibh mandáid mór faighte ag an TD i dThiobraid Árann ó na toghthóirí.
I mí an Mheithimh 2018, fuarthas Lowry ciontach as cúisimh maidir le mainneachtain leabhair chuntais chearta a choinneáil agus tuairisceán cánach corparáide mícheart a sheachadadh i ndáil lena chuideachta cuisniúcháin, Garuda.
Tuairiscíodh níos luaithe i mbliana gur chuir Gardaí ón mBiúró um Shócmhainní Coiriúla (Criminal Assets Bureau, CAB) Lowry faoi agallamh.
Tá siad ag fiosrú nithe a bhaineann le Binse Moriarty, a bunaíodh i 1997 le scrúdú a dhéanamh ar íocaíochtaí a rinneadh le Charles Haughey agus Lowry.
Fiafraíodh de Harris, cén fáth a bhfuil a pháirtí ag leanúint ar aghaidh ag plé le Lowry.
Dúirt sé: ‘Caithfidh tú cuimhneamh ar an bpobal a vótáil i líon mór daoine i dTiobraid Árann don Teachta Lowry.
‘Nuair a bhíonn tú tofa go Dáil Éireann, is dóigh liom go bhfuil dualgas ort iarracht a dhéanamh rialtas a bhunú, agus tá mo pháirtí ag iarraidh rialtas a bhunú.
‘Thug an Teachta Lowry tacaíocht do go leor rialtais le blianta fada ag an gcéim seo.
‘Ó mo dhearcadh féin de, is é an rud is tábhachtaí ná an clár polasaí a sheachadainn an rialtas agus is é an tosaíocht atá agam anois an oiread d’fhorógra Fhine Gael a chur i bhfeidhm agus is féidir.’
Dúirt ceannaire Shinn Féin Mary Lou McDonald go bhfuil ‘cúlra an-chonspóideach’ ag Lowry, agus gur duine í a raibh ‘cinntí an-tromchúiseacha déanta ina choinne’.
Dúirt sí: ‘Ní mór na ceisteanna a bhaineann le Michael Lowry a chur ar Mhicheál Martin agus Simon Harris. Bheidís in áit níos fearr chun ceisteanna, ábhair imní agus ceisteanna a fhreagairt ná mise.’
Leanfaidh cainteanna le bunú an Rialtais an tseachtain seo agus b’fhéidir go luath an tseachtain seo chugainn sula gcuirfear sos ar shos na Nollag.
Tógadh pobalbhreith de 1,000 duine idir an 5 agus an 9 Nollaig.
Is pobalbhreith é ó Amárach Research don Irish Daily Mail agus is é an chéad pobalbhreith a tháinig amach tar éis an Ceann Comhairle a thoghadh.
• Más mian leat ríomhphost (email) a fháil leis na scéalta Gaeilge is fearr ar ExtraG.ie, ó Luan go hAoine, seol an focal ‘Tá’ chuig joeextragdotie@gmail.com
• Más mian leat tuilleadh eolais a fháil faoi conas do chuid Gaeilge a fheabhsú is féidir dul chuig Conradh na Gaeilge agus Foras na Gaeilge.
• Tá athbheochan na Gaeilge ar siúl faoi láthair, ar mhaith leat páirt a ghlacadh. Léigh beagán Gaeilge gach lá ar Extrag.ie
Bí ar an gcéad duine a léann an Nuacht is déanaí i nGaeilge, leis an gclúdach is fearr ar chúrsaí reatha, Siamsaíocht bhríomhar agus Spórt.
